YENİ DOĞAN SARILIĞI

Yenidoganda cilt ve gözaklarinin sklera sari bir renk almasidir. Kan bilirubin düzeylerinin yükselmesi ile olusur. Yaslanmis ve bozulmus kirmizi kan hücreleri tarafindan üretilen sari pigmente bilirubin denir...

Biluribin normalde karaciger tarafindan barsak sistemine verilerek atilir. Ancak karaciger bilirubini yeterli oranda barsaga veremezse kanda birikir ve sarilik olusur.

YENIDOGAN SARILIGININ SEBEPLERI

1. Fizyolojik normal sarilik:

Fizyolojik sarilik vaktinde dogan bebeklerin yaklasik 50 sinde, erken dogan bebeklerde ise daha yüksek oranlarda görülür. Ilk 24 saatten sonra, genellikle dogumdan sonraki 2.veya 3. günde ortaya çikar. Karacigerin henüz olgunlasmamasi ve yeterince bilirubin atamamasina bagli olarak sarilik olusur. Genellikle ilk bir-iki hafta içinde kendiliginden kaybolur ve bilirubin düzeyleri zararsizdir.

2.Yetersiz anne sütü alimina bagli sarilik:

Yetersiz anne sütü alimina bagli olarak yenidoganlarin yaklasik 5-10 unda gelisir. Belirtileri fizyolojik sariliginkine benzer ancak biraz daha siddetlidir.

3.Anne sütüne bagli sarilik:

Anne sütü alan bebeklerin yaklasik 1-2 sinde görülür. Bazi annelerin sütlerinde ürettikleri özel bir inhibitör madde sebep olmaktadir. Bu madde enzim bebegin barsaklarindan normalden çok daha fazla bilirubini geri emmesine sebep olur. Bu tip sarilik dogumdan sonraki 4-7. günde baslar ; 3.-10.haftaya kadar sürebilir. Genellikle zararsizdir.

4.Kan grubu uyusmazligi: Rh veya ABO uyusmazligi
Rh negatif - bir kadinin bebegi Rh pozitifse + gebelik esnasinda bebege ait eritrositlerin plasentayi asarak anne kaninda bagisiklik cevabina yol açmasi ile olusur. Bu bagisiklik cevabi ancak Rh pozitif bir bebegin dogumundan veya yapilan düsükten sonra ortaya çikar. Bagisiklik cevabinin siddeti bundan sonra yapilacak her dogumla birlikte giderek artar.

ABO uyusmazliginda ise hemen her zaman anenin kan grubu O, bebegin kan grubu ise A veya B dir. Anti A duyarliligi daha sik, Anti B duyarliligi daha agir seyirlidir.

Kan grubu uyusmazliginda annenin kaninda olusan antikorlar bebegin kanini yabanci madde olarak algilar ve eritrositlerini parçalar. Eritrositlerin parçalanmasi ile bol miktarda bilirubin olusur ve bu da sariliga sebep olur. Sarilik fizyolojik sariliktan farkli olarak ilk 24 saatte baslar. Çok agir tablolara sebep olabilir. Ancak ilk yapilan dogum veya düsükten sonraki 72 saat içinde RhoGam enjeksiyonunun yapilmasi daha sonra dogurulacak bebeklerin yasamini tehlikeye atacak antikorlarin olusmasini engelleyebilmektedir.

TEDAVI

1.Fizyolojik sarilikta tedavi:

Eger bebeginizi biberonla besliyorsaniz her 2-3 saatte bir beslemeyi deneyin.

2.Yetersiz anne sütüne bagli sarilikta tedavi:

Asil tedavi anne sütü miktarini arttirmak olmalidir. Bebek daha sik emzirilmelidir. Her saat gibi Böylece mide barsak sisteminin hareketliligi arttirilir ve bilirubinin gaita yolu ile vücuttan daha çabuk atilmasi saglanir.


Uyuyan bebegin de 4 saatlik aralarla uyandirilip beslenmesi faydali olacaktir. Sik sik kilo alimi kontrol edilmelidir. Anne sütünün yetmedigi durumlarda bir miktar formül mama verilebilir ancak sekerli suyun faydasi yoktur.
3.Anne sütüne bagli sarilikta tedavi:
2-3 gün için anne sütünü keserek formül mama ile beslemek yararli olabilir. Ancak bu süre içerisinde anne sütünün azalmasini engellemek için annenin gögsü sagilmalidir. Hiçbirzaman için sariligi engellemek için anne sütü tam olarak kesilmez. 2-3 gün sonra tekrar anne sütüne baslanir. Sekerli suyun formül mamadan daha fazla bilirubin uzaklastirici etkisi oldugu kanitlanmamistir.

4.Agir sariliklarda tedavi: Kan uyusmazliklarinda tedavi

Kandaki bilirubin seviyesinin 20 mg/dl nin üzerine çikmasi sagirlik beyin felci cerebral palsy veya beyin harabiyetine neden olabilir. Bu kadar yüksek seviyeler genellikle kan grubu uyusmazliklarinda görülür.

Bu komplikasyonlar fototerapi uygulanarak önlenebilir. Mavi isik deride biriken bilirubini parçalar ve bilirubin düzeylerini düsürür.

Bazi nadir durumlarda ise kan degisimine gitmek gerekebilir. Bebegin kani taze kan ile degistirilir. Ancak fizyolojik sariliklar bu kadar agir duruma dönüsmezler.