KIZAMIK

Kizamik, özel bir virüsle Morbilli meydana gelen, bulasici bir çocukluk hastaligi. Kizamigi ilk olarak 860 senesinde Farsli hekim Razi bildirmistir. Sydenham ise 17. asrin ikinci yarisinda hastaligi tarif etmis ve 18. yüzyildan itibaren de kizamik salginlari taninmaya baslamistir. 1911de Anderson ve Goldbergen, kizamigi insanlardan maymunlara nakletmisler ve sebebinin bir virüs oldugunu bildirmislerdir...

Kizamik, çocuk hastaliklari arasindadir. Yetiskinlerde görülmemesi, bunlarin, çocuklukta kizamik geçirmis olmalarina ve kalici bir bagisiklik kazanmalarina baglidir. Eger çocuklugunda geçirmemisse, yasliliginda bile geçirebilir. Kizamik, tükrük damlaciklari ile bulasir. Iyi havalandirilan, günesli bir odada kizamigi alma ihtimali azalir. Sonbaharda hastalik artar. Kis aylarinda, bilhassa Martta ve soguk geçen Nisan aylarinda en üst seviyeye çikar. Salginlar yapar. Yaz aylarinda pek görülmez. Hastanin kullanmis oldugu çamasir, oyuncak ve yemek kaplarinin hastaligin bulasmasinda rolü yoktur. Fakat, kasik, çatal temizlenmeden ve kisa bir zaman içinde duyarli bir kisi tarafindan kullanilirsa hastaligin bulasmasinda rol oynayabilir. Hastaligin mikrobu, hastalarin öksürük ve aksiriklari ile atilan tükrük taneleri üzerinde birkaç saat havada serbest kalir. Teneffüs yoluyla alinarak vücuda yerlesir. Kizamigin kuluçka süresi 9-10 gün kadardir. Hastalik, hafif titreme ve ates yükselmesi ile baslar. Nezle hali vardir. Çocugun gözleri kizarmistir ve isiga bakamaz. Bademcikler sismistir. Öksürük de vardir. Kizamigin en kati belirtisi olarak agiz içinde yanak mukozasinda gri-beyaz renkte, igne basi büyüklügünde çevresi koyu kirmizi lekeler olan koplik lekeleri görülür.

Nezle, öksürük ve konjoktivit göz iltihabi ile geçen 3 veya 4 günden sonra 39-40°C devam eden ates düsmeye baslar ve bunu takiben kulak ardindan, alindan ve saçli deriden baslayan ufak pembe-kirmizi döküntüler ortaya çikar. Öksürügün görünmesinden sonra ates tekrar yükselir, nezle ve konjonktivit daha da artar. Döküntüler, bütün vücuda yayilir, 5-7 gün içinde kaybolur. Kizamik, belli belirsiz seyredebildigi gibi, ölüme kadar götürebilecek derecede agir da seyredebilir. Vücudun direncini kiran bir hastaliktir. Dolayisiyla seyri esnasinda vücutta bulunan birçok firsatçi mikroorganizma çesitli iltihabi hadiselere yol açabilir: Orta kulak iltihabi, agiz iltihabi, gastroenterit, zatürre larenjit, bronsit, menenjit, beyin iltihabi gibi.

Kizamik, üç yasin altinda, yaslilarda ve hamilelerde tehlikelidir. Beslenmesi bozuk, küçük çocuklarda, zatürre ile birlikte genellikle ölüme yol açmaktadir. Hasta sik sik havalandirilan, günes gören bir odaya yatirilir. Odanin isisi 18-22°C arasinda olmalidir. Atesli dönemde süt, sütlü yiyecekler, meyve sulari, et suyu verilir. Hasta isterse, haslama veya izgara etler, yumurta, taze meyve ve sebze yedirilmesinde mahzur yoktur. C vitamini faydalidir.

Kizamigin özel bir ilaci bulunmamaktadir. Hasta, nezle ve döküntü bitinceye kadar ayri bir odada yatirilir. Agiz temizligine dikkat edilir. Gerekirse, agri kesici, ates düsürücü ilaçlar verilir. Ortaya çikan baska hastaliklar da varsa tedavi edilir. Kizamigin ihbari haber verilmesi mecburidir. Hastanin en az 9 gün tecridi gerekir. Salginlarda, nezleli çocuklari okula göndermemelidir. Canli kizamik asisi, korunmada çok faydalidir. 10 aylik iken asi yapilmalidir. Kizamik, daimi bir bagisiklik biraktigindan, bir defa geçiren bir daha geçirmez. Salginlarda kizamiktan korunmak için, yerine göre hassas çocuklara kizamik serumlari da uygulanabilir. Kizamik asisi ile çocuk çok hafif bir kizamik geçirmekte ve bir daha kizamik olmamaktadir.