KEMİK İLİĞİ İLTİHABI

Kemik iligi iltihabi, yani osteomiyelit, eskiden çok ciddi sonuçlari olabilen bir durumdu. Günümüzdeyse antibiyotikler ve modrn yöntemlerle genellikle tam olarak tedavi edilebilmektedir...

Kemik iligi iltihabi, kemikte, bakteriler ya da mantarlarla olusan bir enfeksiyondur. Akut ya da kronik olabilen enfeksiyon, kemige kiriklar, kirli yaralar ya da cerrahi girisim sirasinda yerlesir.12 yasin altindaki çocuklar, özellikle risk altindadir. Antibiyotiklerin bulunmasindan önce ise hastalik, kemikte biçim bozukluklarina ve topalliga neden olabilmekteydi.

Nedenleri
Bakteriler kemige, cerrahi girisim sirasinda ya da açik kirigin kemigin kirik ucundan disari çiktigi durum bir komplikasyonu olarak yerlesebilir. Ancak iltihap baska bir yerden, kan yoluyla da gelebilir. Bu yol, "hematojen yayilma" olara bilinir ve kemik iligi iltihaplarinin yüzde 90indan sorumludur.

Kemik iligi iltihaplarinin çogunun etkeni stafilokok türü bakterilerdir. Bu bakteriler çiban ya da apse gibi deri enfeksiyonlarindan kanla kemige tasinirlar. Daha ender rastlanan bakterilerse, yeni dogan bebekler ya da lösemi gibi kan hastaligi olan, enfeksiyonlara dayaniksiz kisilerde kemik iligi iltihabina neden olabilirler.

Belirtiler
Ilk belirtiler, etkilenen bölgede agri, sislik ve irin olusumudur. Ancak kemik sert bir yapi oldugundan, sislik içinde kalir. Irin olusumu kemikte apansiz basinç artisi yaratarak çok çabuk, bazen bir gecede ortaya çikan siddetli agriya neden olur. Bazen de kusma görülür ama her zaman ates vardir. Enfeksiyon, uzun kemiklerin, diz ve dirsek çevresi gibi büyüyen uçlarini etkiler. Bunun nedeni, oralardaki atardamarlarin toplardamarlara açilmayisidir bunlara end-arter denir. Oraya kadar gelen bakteri kemige takilip kalir. Kemik iltihabi yerlestiginde, irinin olusturdugu basinç kan akisini engeller ve kemigin bazi bölümleri ölür. Zamanla irin deriyle açilarak bosalabilir.

Antibiyotikler bulunmadan önce kemik iligi iltihabi yüzde 50 oraninda ölümle sonuçlanmaktaydi. Bunun nedeni, iltihabin kan yoluyla yayilarak, akciger gibi öteki orgnalari da etkilemesiydi. Günümüzdeki tek tehlike, kronik kemik iligi iltihabinin olusmasidir. Bu durumda iltihap, sislik ve irinle sürer; kemik zayif düser ve enfeksiyon zaman zaman yeniden akut biçim alir.

Verem bakterileri de kemige gelerek iltihap olusturabilirler. Genellikle akcigerlerden dogrudan omur kemiklerine yayilirlar. Bu tip iltihap yavas ilerler ama kemigi asindirir; geriye yalnizca diskler, yani omurlar arasindaki bag dokusu kalir. Kemikler hasara ugradikça beden agirligini tasiyamaz hale gelirler ve omurga bükülerek, kamburluga neden olur. Sirtta olusan bu belirgin egrilige "kifoz" denir. Verem enfeksiyonu teshisi röntgen incelenmesiyle konulabilir.

Tedavi
Akut kemik iligi iltihabinin baslangiç evresinde tedavi edilmesi gerekir. Bir kez ölü kemik dokulari ortaya çikarsa, kronik kemik iligi iltihabinin yerlesmesi kolaylasir. Hastayi hastaneye yatirmak gerekir. Doktorlar enfeksiyona neden olan bakterinin saptanmasi için kan örnekleri alirlar. Antibiyotik, önce damardan, sonra agizdan verilir. Bazen de ameliyatla kemiklere ufak delikler açilir. Bu islem enfeksiyonun yarattigi basinci kaldirip hastayi rahatlatir. Ayrica doktorlara irini inceleyerek, verdikleri antibiyotigin bakteriler üstünde etkili olup olmadiginni anlama firsati verir.

Kronik kemik iligi iltihabi tedavisinde yalnizca antibiyotik yetersiz kalir. Iltihapli ve ölü kemik dokusunun ameliyatla alinmasi gerekir. Eger kronik kemik iligi iltihabi çok yayilmissa, söz konusu organin ampütasyonu, yani kesilmesi gerekebilir.

Erken tedaviyle akut kemigi iligi iltihabi tam olarak iyilestirilebilir. Günümüzün güçlü antibiyotikleriyle iyi sonuçlar alinmaktadir ancak tedavinin basarisi olabildigince erken davranmaya baglidir. Tedaviye baslandiktan sonra da hastanin yakindan izlenmesi gerekir.