HİPERTANSİYON

Hipertansiyon basit olarak yüksek kan basinci demektir. Kan basinci ya da daha dogru söylemek gerekirse kani kalpten dokulara tasiyan damarlarin kan basinci, hastaya ait özellikler yas, cinsiyet, irk gibi ve fiziksel durumdan istirahat, efor gibi etkilenen bir parametredir...

Bu nedenle de normal kan basinci degerlerini belirlemek gerçekte oldukça güçtür.Bugün kabul edilen kan basinci degeri istirahat halindeki normal bir yetiskinde 120/80 mmHg dirmilimetre civa. Herhangi bir kiside kan basinci uyku sirasinda düsük, sinirli ya da heyacanliyken yüksektir. Genellikle de normalin üst siniri olarak kabul edilen deger 140/90 mmHgdir milimetre civa. Kani kalpten dokulara tasiyan damar kan basinci devamli olarak 140/90 mmHg üzerinde seyrediyorsa hipertansiyondan bahsedilir.

Kan basinci ayni birey içinde ve bireyler arsinda farklilik gösterir. Bu nedenle bireyin kan basinci kan basincinin sfigmomanometre ile ayri ayri zamanlarda en az 3 kez ölçülmesi yapilip ortalamasi alinarak belirlenmelidir.

Hipertansiyon kalp hastaliklari için ana bir risk faktörüdür. Eger tedavi edilmezse beyin dolasimi, kalp, damar ve böbrek hastaliklari için ciddi hastalik ve ölüm oranlarinda artisa sebep olur. Bir kez teshis yapilip tedavi baslanirsa artan kan basinci düsürülebilir, kalp ve kalp dolasim sistemindeki hastalik riski azaltilabilir.


Hipertansiyonun Yayginligi Nedir?

Sanayilesmis ülkelerdeki yetiskin nüfusun 10-20 kadarinda hipertansiyon bulundugu hesaplanmaktadir. Sinirda hipertansiyon vakalari da katilirsa bu oran kuskusuz daha yüksektir. Kisinin yasi, cinsiyeti ve irki hipertansiyon sikligi konusunda belirleyici faktörlerdir. Hipertansiyon siyah irkta ve kadinlarda daha çok görülmektedir.

Kisi yasinin hipertansiyona olan katkisi öncelikle damarlarda yaslanmaya eslik eden anormalliklerdir. Bu durum özellikle de kani kalpten damarlara tasiyan damarlardaki esneklik kaybi ile açiklanabilir. Ancak yasla hipertansiyon arasindaki bu baglantiya bazi ilkel toplumlarda hiç ratlanmamaktadir. Bu durumda etkili faktörün "uygarlasma" ve bununla baglantili yasam biçimi oldugu söylenebilir: örn. tuz kullanimi, asiri beslenme, sedanter yasam fazla hareket göstermeksizin devamli oturusa bagli, stres, vs.


Hipertansiyon Riskleri

Hipertansiyon ciddi bir durumdur. Hipertansiyon, kendi basina öldürücü degildir; fakat tedavi edilmediginde hipertansiyonun sonuçlari öldürücü olabilir. Hipertansiyon kalbi zorlayarak kalp yetmezligine neden olabilir. Üstelik ateroskleroz ve bunun yol açabilecegi iskemik kalp hastaligi belli bir bölgede kan akiminin kesilmesi nedeniyle olusan geçici kansizlik; bölgesel anemi rizikosunu önemli ölçüde arttirir. Buna ilaveten, hipertansiyonlu hastalar kanama ve beyindeki kan damarlarinin trombozuna pihtilasma®inme digerlerinden daha kolay yakalanirlar. Hipertansiyon ayrica koroner arter hastaliginada büyük katkida bulunur ki, bu hastalik sanayilesmis toplumlarda ölümlerin baslica nedenlerinden biridir. Bahsettiklerimizin hepsi tedavi edilmeyen hipertansiyonun sonuçlari olup hipertansiyona bagli morbidite hastalik, mortalite ölüm büyük bir bölümünü olusturur.


Hipertansiyonun Siniflandirilmasi

Hipertansiyon siklikla nedenine göre siniflandirilir. Buna göre iki tip vardir.
esansiyel primer hipertansiyon
sekonder hipertansiyon
Hipertansiyon vakalarinin yaklasik 90i, neden etiyoloji bilinmediginden primer ya da daha dogru bir deyimle "esansiyel" hipertansiyon olarak adlandirilir.

Hipertansiyon vakalarinin geriye kalan bölümüne, yani yaklasik 10una bu durumun nedeni bilindiginden "sekonder " hipertansiyon denir. Böbrek kökenli olan renal hipertansiyon bunlarin en yaygin olanidir.


Sekonder Hipertansiyon

Bu tipte yüksek kanbasinci, bilinen bir etiyolojiden hastaliktan kaynaklanmaktadir. Neden olan hastalik tedavi edildiginde hipertansiyon düzelir.

Böbrek hastaligi: Renal hipertansiyon olarak adlandirilir. Varolan bir böbrek hastaligi kan basincinin yükselmesine neden olur.

Endokrin hastaliklari: Endokrin sistemi etkileyen hastaliklar kan basincini da etkiler, çünkü adrenal bezler çesitli kan basincini kontrol eden mekanizmalari düzenler.

Ilaçlar: Bazi ilaçlar, örnegin kortikosteroidler, oral kontraseptifler aldosteron sekresyonu ve plazma reninini arttirarak, nazal dekonjestanlar, amfetamin, tiroid hormonlari, NSAID, soguk alginligi ilaçlari, siklosporin, eritropoetin, istah kesiciler, trisiklik antidepresanlar, MAO inhibitörleri, alkol günde 70-100 mL civarinda alkollü içki alinmasi hipokalemik alkalozla birlikte hipertansiyona neden olur kan basincinin yükselmesine neden olurlar. Bu ilaçlarin birakilmasi ile kan basinci normale döner.


Diger Sebepler


Aort koarktasyonu: aortun dogustan dar olmasi
Gebelik toksemisi: hipertansiyon, albuminüri, ödem ile karakterize, gebeligin ikinci yarisinda olusan bir hastalik.
Beyin tümörü ya da lezyonu: intrakraniyel basinca yol açarak kan basincinin hizla yükselmesine neden olur.

Esansiyel Primer Hipertansiyon

Hipertansiyonun bu en yaygin sekli, bilinen nedenlere bagli degildir. Bu hipertansiyonun ortaya çikis faktörleri hakkinda kesin bilgimiz mevcut degildir. Ayrica hipertansiyonun baslangicinda rolü olan patogenetik faktörlerin sayisida çoktur. Hipertansiyon, kalp dolasim sistemi, noröendokrin, renal sistemi içeren multisistem bir bozukluktur ve güçlü genetik faktörleri içerir. Bu faktörlerden birine ya da bir baskasina farkli derecelerde önem veren çok sayida ve farkli patogenetik teoriler öne sürülmüstür.

Esansiyel hipertansiyon ayrica bazi risk faktörleri ile de ilgidir. Bu faktörler hipertansiyonu daha yaygin ve/ya da daha siddetli yapmaktadir.
sivi ve hacim kontrolünde degisiklikle sonuçlanan renal islev degisikligi
renin-anjiyotensin-aldosteron sisteminde anormallik
arteriol duvarlarinda artmis sodyum ve tuz
baroreseptörlerin yeniden düzenlenmesi
diyetteki tuz miktarinin yüksek olmasi
anormal psikolojik uyari
irk
cinsiyet
yas
diabetes mellitus
aile hikayesinde hipertansiyon
hiperlipidemihiperkolesterolemi
sigara içimi
obesitesismanlik

Hipertansiyonun Derecesi

Hipertansiyon az ya da çok bilinen nedenlere dayanan siniflandirilmasina ek olarak siddet derecesine göre de siniflandirilabilir.

Arteryel hipertansiyon tipi Kan basinci düzeyi
Sinirda 140/90-160/95
Hafif 160/96-160/105
Orta Siddette 161/106-180/115
Siddetli 180/115 üzeri


Buradaki siniflandirmaya göre en sik karsilasilan tip sinirda ve hafif hipertansiyondur.