EGZAMA

Egzama, çesitli nedenlerle ortaya çikan ve deride kizariklik, sisme, veziküller, kasinti gibi belirtilerle görülen daha çok psikosomatik nedenli deri hastaligi. Baslica özelligi, kizarik deri üzerinde beliren kabarciklardir. Akut, kronik, yas ve kuru egzama gibi türleri vardir.

Egzama çesitleri

Kenarli hebra egzamasi
Apis arasinda ve uylukta görülen mantar hastaligi. Bir dermatofitondan Epidermophyton floccosum, Tricadan rubrum, T. interdigatele ileri gelen kenarli egzamalar erkeklerde daha sik görülür. Kaba etin iç yüzeyinde, kenarlari grintili çikintili, ortasi daha soluk, kirmizi lekeler ortaya çikar. Lekeler bir yan da ya da iki yanda olur, kasintilidir ve kenarlari kabarciklarla sinirlidir. Mantar ilaçlariyla tedavi edilir.

Seboreli egzama
Seborenin görüldügü bögelerde yerlesen kirmizi, pullu, yagli görnümlü lezyonlari içeren deri hastaligi. Seboreli egzama, saçli deride ve bunun kenarlarinda, alinda seboreli kask, kaslarin üzerinde ya da aralarinda, burun-yanak oluklarinda, kulak arasi girintilerde, kulak yolunda, gögüs kemiginin orta yerinde seboreli madalyon görülür. Bazi egzamamsi egzamatit deri hastaliklari ile sinirlari pek belirsizdir. Tedaviden kolaylikla sonuç alinabilir indirgenler özellikle yerel kortikoitler fakat bu egzama tipi bir hastaliktan fazla bir durumu belirtiginden yinelemeler her zaman olasidir.

Egzama en sik görülen deri hastaligidir
Sekiller ne olursa olsun, üstderide dokusal bir birime her zaman rastlanir: egzoseroz ve sponijoz süngerlesme. Maphigi mukoza cisimcikleri olusan siviyi emer, hücreleri birbirinden ayirir, sonra desmoslarda hücreleri birlestiren baglari koparir ve üsderinin içinde kabarcik olusmasina yol açar.Böylece egzama birçok evreden geçer:kizariklik, kabarciklanma, akinti ve kabarciklar kuruduktan sonra parlaklik ve pullanma.

Fakat bu evrelerin hepsi birden bulunmayabilir, çogu zaman bunlardan biri üstün durumdadir. Egzama akut olabilecegi gibi genellikle akintili ve çok kasintili süregen de kroniklesme olabilir. o zaman daha çok kizariklik ve pullu, zaman zaman kabarcikli ve degisik siddetle kasintili.

Yer yer madeni para biçiminde olabilecegi gibi yaygin da olabilir. Bazi yerlesim bölgeleri karakteristiktir.

Ellerde disidrozgörünümündedir. Memelerdeki egzama her zaman çift taraflidir ve çogu zaman bir uyuz belirtisidir. Memede, bir yanda egzamaya benzer bir deri hastaligi görüldügünde Paget deri hastaligi akla gelmelidir kanser hastaligi.


Genellikle iki tip egzama vardir:

Edinsel egzama
Edinsel egzama ya bir iç etmene karsi duyarliliktan nispeten ender rastlanir, çünkü iç etmenlerden dogan deri hastaligi çogunlukla kurdesen biçiminde ortaya çikar ya da bir dis etmene karsi duyarliliktan gelir.


Temas egzamasi
Aslinda ayrim kesin degildir, çünkü temas egzamasinin ortaya çikmasi için genellikle önceden hazirlikli bir bünye gerekir. Temas egzamasi genellikle meme çocuklarinda görülen egzama tipidir. 3 ayliga dogru ortaya çikar ve ilk olarak yüzden baslar. Evrim belirsizdir. 2 ya da 7 yaslarinda kesin olarak iyilesebildigi gibi, büyük çocuklukta ve yetiskinde yavas yavas süregen hale de gelebilir. Bazen astim gibi baska alrjik hastaliklar buna eslik edebilir. Temas egzamasi sayica çok fazladir ve çogunlukla mesleklere baglidir.

Egzamayi olusturan etkenler
Egzama, zamansiz uygulanan bir ilaç yüzünden de ortaya çikabilir kükürt, civa, antihistaminikler, sülfamitler, penisilin, vb. ile yapilmis tozlar ya da merhemler.

Ev kadinlarinda görülen egzama el egzamasi çamasir suyundaki potasyum bikromata, çesitli çamasir sularina, hatta lastik eldivenlere baglidir.

En sik görülen temas egzamalarindan biri kozmetiklerden ve saç boyasindan para grubu ileri gelir. Güzellik müstahzarlari, özellikle kokulu olduklari zaman, sayisiz yüz egzamalarina neden olabilirler. Tirnak cilasinin özel bir yeri vardir, tirnaklarda egzama yapmaz, ama göz kapaklarinda yapar.

Giysilerin yaptigi egzamalar genellikle kauçuktan ve sentetik dokumalardan ileri gelir oysa, asli nedeni boyadir, özellikle siyah,mavi ve yesil renkli boyalar, yoksa hep söylendigi gibi kumas degil. Boyundaki egzama çogunlukla yüksek yakali hirka giyilmesinden ileri gelir. Ayak egzamasi ayakkabidan ileri gelebilir deri boya, cila ya da yapistirici. Madenler özellikle nikel bir temas egzamasina neden olabilir saat bilezigi, zincir vb.. Deri testleri bazen temas egzamasinin nedenini ortaya çikarabilir.

Enfeksiyon egzamalari mikrop ya da mantar kökenlidir. Ama enfeksiyon mu egzamaya neden olmustur, yoksa enfeksiyon mikrop kapan egzamanin mi sonucudur, kestirmek zordur.


Atopik Egzama
Atopik ekzema, atopik dermatit döküntü ve kasintiya neden olan kronik ve alevlenmelerle seyreden bir deri hastaligidir. Genellikle ailesinde astim, alerjik rinit gibi atopi alerji öyküsü bulunan kisilerde görülür.

Atopik dermatit sikligi giderek artmakta olan bir deri hastaligidir. Günümüzde hemen hemen her 5 çocuktan birinde görüldügü belirtilmistir. Hastalik genellikle yasamin ilk yilinda ortaya çikar ve yeni teshis konan olgularin 50 si 12 ayliktan küçük bebeklerdir. Atopik dermatit küçük çocuklarda daha sik görülen kronik bir hastalik olmasina karsin her yastan hastayi etkileyebilir. Atopik dermatit bulasici degildir.


Tedavisi
Akut evrede eski ilaçlar halen degerini yitirmemistir; ihlamur ile islatmalar, suyla tutulmus hamur ya da bezoini olmayan taze domuz yagiyla hazirlanmis hamur kompresleri, ellerde önemli bir akinti varsa 2 gümüs nitrat eriyigi sürme. Pullanma evresinde indirgenler ihtiyol, katran kullanilir. Yerel kullanilan kortikoidler çok büyük yarar saglar killi bölge ya da kivrimlarinda losyonlar, islak bögelerde kremler, kuru bölgelerde merhemler, ama yüzde, flüorlu olmayanlari yalniz kisa sürelerde ve çok büyük ihtiyatla kullanilmalidir.

Genel tadavi, özgü olsun olmasin duyarsizlastirmayi öngörür. Antihistaminikler, özellikle kasintiya karsi çok yararlidir. Genel kortizon tedavisinde agir olgularda basvurulur, tedavi kesildikten sonra çogunlukla hastalik yine tekrarlar. Bazi kaplicalarda yapilan banyolar yararli olabilir.