ATEŞ

Ates bir hastalik degildir. Beden sicakliginin artmasi olarak ortaya çikan bir belirtidir. Hemen hepimiz soguk alginligi, öksürük ya da bogaz enfeksiyonu nedeniyle ateslenmisizdir. Ates çogunlukla bakteri ve virüs enfeksiyonlarindan kaynaklanir, ama bedenin herhangi bir yerindeki iltihap da atese yol açar...

Beden sicakliginin degjsmesi
Beynin, bedenin otomatik islevlerinin çogunu düzenleyen bölgesi olan hipotalamus, beden sicakligini belirli sinirlar içinde tutar. Beden sicakligi yükselince kan deriye yönelik ve terleme yoluyla isi kaybi olur. Sicaklik düstügündeyse kaslar glikoz yakarak isi üretir. Kaslarin çalismasindaki bu küçük artis genellikle fark edilmez, ama üsüme çok artarsa kaslarin çalismasi da hizlanir ve kisi titremeye baslar.

Normal beden sicakligi
Normal beden sicakligi diye bilinen 37 derece, ortalama bir degerdir. Saglikli kisilerin normal sicakligi 35,6 derece ile 37,2 derece arasinda degisir. Beden sicakligi sabah saat 4ten baslayarak gün boyunca artar ve aksam 6da en yüksek degerine ulasir. Bu iki deger arasindaki fark, 1 derecei bulabilir. Atesi yükselmis kisilerin gece terlemeleri, günlük normal sicaklik kaybinin artmasindan baska bir sey degildir.

Ates
Atesin çok yükselmesi öldürücü olabilir. 41,1 derecenin üstündeki ates, yetiskinler için tehlikelidir; 42,2 derece ise beyne kalici zararlar verebilir. Ancak böylesine yüksek atese çok ender rastlanir. Yüksek ates çogunlukla hastayi, ilik suya batirilmis bir süngerle silmekle düsürülebilir. Atesin, enfeksiyon ya da baska hastaliklarla neden yükseldigi tam anlamiyla bilinememektedir. Bedenin savunma sisteminin en önemli bölümünü olusturan akyuvarlar, "pirojen" adi verilen bir madde salgilar. Bu madde hipotalamusu etkileyerek beden sicakliginin yükselmesine yol açar. Aspirin gibi ilaçlar ise, hipotalamusun gönderdigi sinyallerin iletimini durdurarak atesi düsürürler.

Atesin nedenleri
Atesin en sik görülen nedenleri nezle ve bogaz agrisi ile birlikte seyreden virüs enfeksiyonlaridir. Virüslere karsi etkili bir tedavi bulunmadigindan yapilacak tek sey ates düsünceye kadar dinlenmektir. Yaygin olarak görülen öteki atesli hastaliklarin nedeni solunum yollari, idraryollari ve bagirsak enfeksiyonlarina yol açan bakterilerdir. Bakteriler tüberküloz, tifo ve apse gibi ates yapan daha ciddi rahatsizliklara da neden olur. Bakteri enfeksiyonlari antibiyotiklerle tedavi edilebilir. Tropikal bölgelerde ise atesli hastaliklara, bakterilerden biraz daha büyük olan, bir hücreli asalaklar yol açarlar. Buna en iyi örnek sitmadir. Bunlardan baska, birçok tümör ve ilaç da ates yapabilir.

Çocuklarda ates yükselmesi
Çocuklarda çok hafif bir enfeksiyonun etkisiyle bile ates asiri derecede yükselebilir. Bu yüzden tek basina ates, çocugun hastalik durumunun iyi bir göstergesi degildir. Görünüsü ve genel durumu çok daha iyi bilgi verir. Istahsizlik, kusma, durgunluk, atesten daha önemli belirtiler sayilabilir. Çocuklarda atesin en sik rastlanan nedeni virüs enfeksiyonlaridir. Bunlara nezle, öksürük ve bogaz agrisi da eslik eder. Kizamik, kizamikçik, kabakulak, suçiçegi ve bogmaca gibi çocuk hastaliklari da atesle seyreden hastaliklardir. Söz konusu hastaliklarin çocuklukta geçirilmesinin iyi olduguna inanilir. Bu bir ölçüde dogrudur. Sözgelimi yetiskinlerin kabakulak geçirmesi çok daha sakincalidir erbezlerinde iltihap yapabilir. Kizamik ve bogmaca ise bütün yaslarda oldukça sarsicidir, hatta bebekler ve çok küçük çocuklar için öldürücü olabilir. Bu yüzden en dogru yol çocuklarin asilanmasidir. Asinin tehlikesi, hastaliga yakalanmanin tehlikesinden çok daha azdir. Atesi yükselen çocuklarin mutlaka yatmalari gerekmez. Yalniz baslarina yatak odalarinda kalip sikilmaktansa, ailenin öteki üyeleri ile birlikte olmaktan daha mutlu olurlar. Ancak yine de yorulmamalari için dikkat etmek gerekir. Atesli çocuklar yemek yemeleri için de zorlanmamali, buna karsilik olabildigince çok sivi içmeleri saglanmalidir. Susuz kalma dehidratasyon, özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda çok tehlikelidir.

Havale
Çocuklar, atesleri çok çikinca 39,7 derecein üstü, havale nöbetleri geçirebilirler. Havale genellikle bir ile üç yaslar arasinda olur ve bes yasindan sonra ender görülür. Atesli çocugun atesini düsürmek ve havale riskini önlemek için aspirin ya da parasetamol verilebilir.

Çocugun atesi yükseldiginde yapilmasi gerekenler
Atesini ölçün, ama derecenin esiri olmayin. Çocugun genel durumu daha iyi bir göstergedir. Dinlendirin. Okula göndermeyin. Bol bol sivi içirin. Bu, susuz kalmalari çok tehlikeli olan bebeklerde özellikle önemlidir. Orta derecede atesli bir çocugu evde tutun ve oyalanmasini saglayin. Yataga yatmasi için baski yapmaniza gerek yoktur. Yatak örtüleri hafif olsun. Atesi düsürmek için aspirin ya da parasetamol verin. Özellikle yüksek ateste havale nöbetlerini önlemek açisindan bu çok önemlidir. Çocukta istem disi çirpinma ve kasilmalar görürseniz, onu yalniz birakmayin, doktor çagirin. Bulasici bir hastalik söz konusuysa çocugu doktorun muayenehanesine götürmeyin. Durumu telefonla anlatin.