Adı : Soyadı :
Sınıf :
No :
LİSE 2. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI 2. DÖNEM 2. YAZILI SORULARIDIR
A
ŞARKI’dan
“Kapladıp gülpenbe şâlı ferve-i semmûruna ferver-i semmûr:samur kürk ( saç )
Ol siyah zülfü döküp ol sine-i billûruna sine-i billûr : parlak sine Zülf . saç
Itr-ı şâhiler sürüp ol gerden-i kâfûruna ıtr-ı şâhi: bir tür koku
İyddir çık nâz ile seyrâna kurbân olduğum” gerden-i kâfûr:beyaz boyun
Nedim iyd:bayram
1) Şarkıdan alınan yukarıdaki bendi günümüz Türkçesine çevirip açıklayınız .(10 puan)
2 ) Nedim hangi akımın temsilcisidir ? yukarıdaki dörtlükte bu akımın izleri var mıdır ? Açıklayınız ( 8 puan )
3 ) Aşağıdaki metnin alındığı romanın konusunu , yazarının mensup olduğu ulusu ve romanın türünü
yazarak hangi akının izlerini taşıdığını belirtiniz ? ( 8 puan )
David Coperfıeld’den
Dersler daima şöyle geçerdi: Ben büyük salona gelirim, annem salonda bulunan masanın yanında beni
bekler. Bay Murdstone okur, daha doğrusu okur gibi yapar; kız kardeşi ipliğe inciler dizer. Kitabımı anneme
uzatırım. Lâkin öğrendiğim kelimeler aklımdan bilmem nerelere uçup gider. Ezberimden okumaya başlar, bir
kelime atlarım . Bay Murdstone başını kaldırır, bir kelime daha atlarım.Kız kardeşi gözlerini bana dikerken
dururum, kızarırım Nihayet büsbütün tıkanırım Annem, o zaman kısık sesle
- Ooh David ,der Charles Dickens
4 ) Metinde altı çizilmiş olan sözcüklerin türünü ve yapısını belirtiniz ? ( 10 puan )
5) Netinde kullanılan fiilimsileri ( eylemsileri ) göstererek çeşitlerini belirtiniz ? ( 10 puan )
6) Aşağıdaki gazelin birinci beytinde neler , hangi sözcüklerle karşılaştırılmıştır ? Şairin vermek istediği
mesaj nedir ? ( 7 puan. )
GAZEL'den
Diyar-i küfrü gezdim beldeler kaşaneler gördüm belde: . şehir , kasaba - kaşane: köşk
Dolaştım mülk-i İslami bütün viraneler gördüm. diyar-i küfür Bati ülkeleri
Mülk-i İslam: müslüman ülkeler
Bulundum ben dahi Dârü’ş-şifâ-yı Bâb-ı Âlî’de darüş-şifâ: akıl hastanesi
Felâtun’u beğenmez anda çok divâneler gördüm “Bâb-ı Âlî : Osmanlı hükümeti
ZIYA PASA divâne:deli,aptal
7 ) İkinci beyiti dönemin özelliklerini de düşünerek yorumlayınız? ( 7 puan )
8 ) Gazel nazım şekli Türk Edebiyatının hangi dönemine aittir ? Bu dönem gazelleri ile yukarıdaki gazeli konu ve
şekil bakımından karşılaştırarak benzer ve farklı yanlarını yazınız ? ( 10 P. )
9 ) İlk dönem Tanzimat Edebiyatının iki temsilcisini yazarak bunların amaçlarını belirtiniz ? ( 10 puan )
10 ) Aşağıdaki cümlelerdeki boşlukları uygun sözcüklerle doldurunuz.(10 puan )
- Erzurum’ a bağlı Horasan ilçesinde doğan ……………………………. Tasavvufi konular yanında fen bilimleri hakkında da geniş bilgiler kapsayan …………………….. adlı bir ansiklopedik eser oluşturmuştur.
- ………………………..: Avşar boyuna mensup olup ……... yüzyılda Toroslarda yaşamıştır.Göçebe olan aşireti yerleşik hayata geçirilmek istenince isyan etmiştir. Bu isyanı içeren koçaklamalar yazmıştır .
- XIX. Yüzyıl Fransız yazarlarından olan ………………………… , hârika çocuk olarak tanınmış; ………………..
adlı eserinde romantizmin ilkelerini belirleniştir
- XIX. Yüzyılın ikinci yarısında Fransa’da ortaya çıkan ………………. Akımına göre kişinin davranışlarını toplum yönlendirir; bunun için kişi değil, toplum önemlidir. …………. “Kırmızı ve Siyah” adlı eseri araştırma, incelemeye önem veren bu akımın izlerini taşır.
- Türk Edebiyatında yazılan ilk roman …………………………….., ilk hikâye ise ………………………… dir.
11) Yalnız” sözcüğünü ad, sıfat, zarf, edat ve bağlaç olarak ayrı ayrı cümlelerde kullanınız? ( 10 puan )
B A Ş A R I L A R
Adı : Soyadı :
Sınıf :
No : Körfez Oruç Reis Anadolu Lisesi 2006 - 2007 Öğretim Yılı
Lise 2. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 2. Dönem 2. Yazılı Sorularıdır
B
“Sevdiğim cânım yolunda hâke yeksân olduğum hâke yeksân olmak: toprağa karışmak
İyddir çık nâz ile seyrâna kurbân olduğum iyd : bayram
Ey benim aşkında bülbül gibi nâlân olduğum Seyran : gezme
İyddir çık nâz ile seyrâna kurbân olduğum” nâlân:ağlayan
NEDİM
- Şarkıdan alınan yukarıdaki bendi günümüz Türkçesine çevirerek açıklayınız.(10 puan)
- Nedim hangi yüzyılda yaşamıştır? Yukarıdaki metinden de yararlanarak Nedim’in sanatı ve divan edebiyatındaki önemi hakkında bilgi veriniz ? ( 8 puan )
- Aşağıdaki metnin alındığı romanın konusunu , yazarının mensup olduğu ulusu ve romanın türünü yazarak hangi akının izlerini taşıdığını belirtiniz ? ( 8 puan )
Harp ve Sulh’tan
Kış Napoleon’un karşısına amansız bir düşman olarak çıkmıştı. Ruslar, “içerden savunma” yolunu tutmuşlar, savaşa girmeden boyuna geri çekiliyorlardı Bu yüzden içerilere kadar giren Fransız ordusu, bir yandan arkadaki ikmal kaynaklarından uzaklaşmış, bir yandan da sert kış şartları içinde yiyeceksiz, yakacaksız kalmıştı. Ordu açlıktan ölmek tehlikesindeydi. Bunun için Napolyon geri çekiliyordu.
LEV TOLSTOY
4) Metinde altı çizilmiş olan sözcüklerin türünü ve yapısını belirtiniz ? ( 10 puan )
5) Netinde kullanılan fiilimsileri ( eylemsileri ) göstererek çeşitlerini belirtiniz ? ( 10 puan
Hürriyet Kasidesi’nden
Görüp ahkâm-ı asrı münharif sıdk u selâmetten ahkam-ı asr : asrın kararları
Çekildik izzet ü ikbâl ile bâb – ı hükümetten münharif : sapmış sıtk:doğruluk
Ne mümkün zulm ile bî-dâd ile imhâ-yi hürriyet izzet ü ikbal : namus ve onur
Çalış idrâki kaldır muktedisen âdemiyetten bî-dâd : adaletsizlık âdemiyet :insanlık
Namık KEMAL idrâk : düşünme, anlama yeteneği
6) Birinci beyitte şair hükümet kapısından ayrılmasına sebep olarak neyi göstermektedir ? Bu beyit
sizlere o dönemin yönetimi hakkında ne gibi bilgiler vermektedir ?( 7 puan )
7 ) İkinci beyiti şairin yaşadığı dönemi de düşünerek yorumlayınız ? ( 7 puan )
8 ) “Kaside” nazım şekli Türk Edebiyatının hangi dönemine aittir ? Bu dönem kasideleri ile yukarıdaki
kasideyi konu ve şekil bakımından karşılaştırarak benzer ve farklı yanlarını yazınız ? ( 10 P. )
9 ) Tanzimat Edebiyatının ne zaman, hangi olayla başladığını belirterek amaçlarını yazınız?( 10 P.)
10 ) Aşağıdaki cümlelerdeki boşlukları uygun sözcüklerle doldurunuz.(10 puan )
- XVIII. Yüzyılın ünlü şairlerinden olan ………………………. Mevlevilik yoluna girmiş ve ilâhi aşka varmanın güçlüklerini ………………………… adlı eserinde simgesel olarak anlatmıştır.
- Alman edebiyatına ait olan ……………… adlı eserde şeytanın Tanrı ile girdiği bir iddia sonucu şeytan tarafından dünya hazları ile aklı çelinmeye çalışılan bir kişi anlatılır.Bu eserin yazarı ………………., İran şairi Hâfız’dan etkilenmiş bir sanatçıdır.
- ………. Yüzyıl şairi …………………………….. Medrese eğitimi görmek için gittiği İstanbul’dan 1828’’de memleketine döndüğünde diğer iller gibi onun memleketinin de Rus İşgalinden dolayı harap olduğunu görür ve bu üzüntüsünü dizelere dökerek ünlü koşmasını yazar.
- Batı edebiyatında Verlaine, Malerme ve Rimbaud gibi sanatçıların temsil ettiği ………………… akımı Türk edebiyatında Ahmet Hamdi Tanpınar, Cenap Şahabettin gibi kişileri etkilemiş ancak …………………. her yönüyle bu akıma uygun şiirler yazmıştır.
- Türk edebiyatında ilk resmi gazete olarak bilinen ……………………….. 1831’de çıkarılmış: bunu yarı resmi gazete olan …………………….. izlemiştir.
11 ) “Doğru “ sözcüğünü isim, sıfat, zarf ve edat türünde ayrı ayrı cümlelerde kullanınız ? ( 10 Puan )
B A Ş A R I L A R
A
1 – 10 p Sen samur kürkünü (saçlarını) gülpembe bir şalla kapatıp siyah saçlarını billûr göğsüne döküp,kâfur gibi,beyaz olan gerdanına güzel kokular sürüp gezmeye çık.Kurban olduğum
çünkü bayramdır.4 P
Dörtlükte sevgilnn güzelliği ile şairin ona duyduğu hayranlık bir arada verilmiştir. Sevgilinin saçları samur kürke benzetilmiş. Saçları siyah ve teni billur gibi beyazdır Bir de güzel kokular sürünce bu güzellik iyice pekişecektir Bu haliyle şair onun için kendini fedaya hazırdır onu görmek ister ve Ona Bayram geldi çık,gez ki seni göreyim,diyor.6 p
2 – 8 P Nedim, Mahallileşme akımının temsilcisidir. 3 p Bu akımda divan şiirinin soyutluktan kurtarılıp günlük hayattaki konu, olay ve dili kullanma amaçlanmıştır. Şair günlük yaşamdaki başını bağlayıp kokular sürerek gezmeye giden bir güzel tasviri çizmiş, günlük konuşma diliyle “ kurban olduğum” demektedir Bu yönüyle şiirde bu akımın izleri vardır. 5 p
3 – 8 p Konu Davit Coperfıeld’in yaşamı anlatılmaktadır. 2 p yazarı İngiliz, 2 p roman türü : otobiyografik 2p Realizmim izlerini taşır. 2p
4 10p daima : zarf 1p basit 1p büyük : sıfat 1p türemiş 1p Lâkin: bağlaç 1p basit 1p
nerelere : zamir 1p basit 1p kısık: sıfat 1p türemiş 1p
5 – 10 p bulunan : sıfat-fiil 2p öğrendiğim: sıfat-fiil 2p uçup : zarf-fiil 2p okumaya : isim-fiil 2p
dikerken : zarf-fiil 2p
6 -7 p İslâmiyeti benimsememiş batı ülkeleri ile İslâm ülkeleri karşılaştırılmış 2 p beldeler, kaşaneler - virane sözcükleriyle karşılaştırılmış 2 p Mesaj : Batı ülkelerinin gelişmişliği, İslâm ülkelerinin geri kalmışlığı.3 p
7 – 7 p Adına akıl hastanesi derler Osmanlı hükümetinde ben de bulundum orada Eflatun’u beğenmez nice deliler gördüm.
Şair, Osmanlı hükümet görevinde bulunmuştur oradaki durumu anlatır Devlet görevine getirmelerde adam kayırma vardır, Bunun için devlet yönetimi yetersiz insanların elindedir.Bu insanlar kendilerini bilgili sanıp ünlü düşünür Platon’u dahi beğenmezler
8 -10 p Gazel divan edebiyatının nazım türüdür. 2 p Divan edebiyatı gazellerinde aşk, şarap, kadın konu edilirken bu gazelde ülke sorunları anlatılmaktadır. Yani toplumsal konu işlenmiştir. 2 p. Bu bakımdan farklıdırlar 2 p . Şekil unsurları bakımındansa aynıdırlar, 2 p çünkü bu gazal de divan gazeli gibi beyit birimi, aruz ölçüsü ile yazılmış nazım şeklide aynı 2 p
9 – 10 p Ziya Paşa , Namık Kemal, Şinasi ( ikisi ) 2 p Özellikleri olarak getirilen yenilikler. Sanat toplum içindir ilkesini benimsemeleri Sanatçıların batıyı örnek alan politik kişiler oluşu, romantizm ve klasisizmin etkisinde oldukları belirtilecek 4x2
10 – 10 p A Erzurumlu İbrahim Hakkı 1 p– Marifetname 1p B – Dadaloğlu 1p 19. yüzyıl 1p
C- Victor hugo 1p Cremvel 1 p D – Realizm 1 p Stendhal 1p E Taaşşuk u Talat ve Fitnat 1 p
Letaif – i Rivayet 1p
11 –10 p Yalnız” sözcüğü varlık yerine 2p varlığı neteleme 2p durum belitme 2p “sadece” anlamıyla 2p bağlaç göreviyle 2 p
10 sınıf 2. dönem 2
B
1 – 10 p Sevgilim canım yoluna toprak olsun. Bayramdır.Kurban olayım,naz ile gezmeye çık.Ey
aşkıyla bülbül gibi inlediğim! Nazınla ,edanla gezmeye çık ;çünkü bayramdır. 4 p
Şair aşkı uğruna her şeyini fedaya hazırdır kendisini bülbüle benzetiyor.Sevgilisini görebilmek için bayramı bahane ederek onun çıkıp gezmesini istiyor 6 p
2 – 8 p Nedim 19. yüzyılda yaşamıştır. 2 p Divan edebiyatı şairi olup bu edebiyatın şairleri gibi soyut konuları değil, günlük hayatta yaşanan somut konuları işlemiştir 1 p kalıplaşmış mazmunlar yerine kendine özgü benzetmeler kullanmış, 1 p lale devrinin zevk ve eğlence hayatını şiirlerinde anlatmıştır. 1 p Halk deyimlerini ve İstanbul Türkçesini de kullanarak divan edebiyatında mahallileşmeyi başlatmış; 1 p şarkı nazım türünün edebiyatımıza yerleşmesini sağlamıştır.2 p
3 – 8 p Konu Rus – Fransız savaşı 2 p Rus yazar 2 p Tarihi roman 2 p Realizmin etkisindedir. 2 p
4 – 10 p amansız : sıfat 1 p türemiş 1p geri . zarf 1 p. Basit 1 p içerilere : isim 1p basit 1p yakacaksız : zarf 1 p türemiş 1 p için : edat 1 p basit 1 p
5 – 10 p olarak: zarf – fiil 2 p savunma : isim – fiil 2 p girmeden : zarf – fiil 2 p . Giren: sıfat – fiil 2 p
Ölmek: isim fiil 2 p.
6 – 7 p. Devlet kararlarının doğruluk, samimiyet ve güvenirlikten sapmıştır. . Şair bu duruma ortak
olmamak için de Devletteki görevin den ayrılmıştır. 3 p
Bu o dönemde devletin sağlıklı kararlar alamadığını yapılan uygulamalarda samimiyetin olmadığını, halkın
devlete olan güveninin sarsılmış olduğunu göstermektedir. Şair bu duruma ortak olmamak için de Devletteki
görevinden ayrılmıştır.4 p..
7 – 7 p O dönemde halkın hürriyet istemesine padişah şiddetle karşı çıktığı için Hürriyet için mücadele edenler büyük
zulüm ve işkencelere yapılarak yıldırılmak istenmektedir. Ancak şair, insan aklı var oldukça hürriyet fikri i de var
olacaktır Yani Akıllı bir insn hür olmayaı istemekten vazgeçmez Eğer hürriyeti yok etmek istiyorsan insanın aklını
( düşünme yeteneğini) yok etmelisin demektedir Yani İsanın düşünme yeteneği yok edilemeyeceği gibi hür olma isteği
de ortadan kaldırılamaz.
8 – 10 p Kaside divan edebiyatının nazım şekli 2 p Kasidelerde din ve devlet adamlarına övgü konusu işlenir 2 p Bu
kasidede ise doğruluk, güvenilirlik ,samimiyet ve hürriyet…gibi toplumsal değerler anlatılmıştır 1p Yani konu
farlıdır 2 p Ancak şekil bakımından aynıdır. 2p Nazım birimi beyit, ölçü aruz ölçüsü 1 p
9 – 10 p 1860’da 2 p” Tercüman-ı Ahval” gazetesinin çıkmasıyla 2 p Amacı Divan edebiyatı geleneğini yıkarak yeni
bir edebiyat oluşturmak 2 p Dili sadeleştirmek 2 p edebiyatta toplumsal konuları işlemek 2 p
10 – 10 p A Şeyh Galib 1 p Hüsn ü Aşk 1p B Faust 1p Goethe ( Göte )1p C - 199. 1p Bayburtlu Zihni 1 p
D – Sembolizm 1p Ahmet Haşim 1p D – Takvim – i Vakayi 1p Ceride-i Havadis 1p
11 – 10 p “doğru” sözcüğü Varlık adı 2 p varlık adını niteleme 2 p Nitelik belirtme 2 p ve yön anlamlarıyla 2p
cümlelerde kullanılacak
. |