Fiilerin fiilimsilerin sifalarin ya da kendisi gibi zarf olan sözcüklerin anlamlarini ?yer-yön, ölçü-miktar, durum, zaman ve soru? kavramlariyla açiklayan sözcüklerdir.
1)DURUM ZARFLARI
Fiilleri veya fiilimsileri, nitelik, sebep, kesinlik, olasilik, yineleme, yaklasiklik gibi anlamlarla belirten zarflardir.Fiile nasil sorusunu sorarak buluruz.
*Mans denizini yüzerek geçti (N)
*Bu gece yildizlar piril piril yaniyordu (N)
*Öfkeyle kalkan, zararla oturur.(N)
*Aglamaktan göz pinarlari kurudu (S)
*Tüm bu acilara onu sevdigi için katlaniyor(S)
*Seven bu gönül seni asla terk etmeyecek(K)
*Bahar rüzgarinin sarkisi hiç susmaz burada (K)
*Su an belki kuslar bizim sarkimizi söylüyordur(O)
*Adana ?ya geldiginde herhalde bizimle kalir(O)
UYARI:Bazi durum zarflarini niteleme sifatlari ile karistirmamak gerekir.
*Büyük insanlar her zaman büyük düsünür.
*Soguk insanlara ben de soguk davranirim
*Iyi bir üniversiteyi kazanmak için sinavlara iyi çalismalisin.
2)YER-YÖN ZARFLARI (Nere(ye)?)
Fiilleri veya fiilimsileri yer-yön bakimindan belirten zarflardir.
*Asagi tükürsen sakal,yukari tükürsen biyik.
*Küçücük çocugu hemen yukari çikardik.
*Odasinin penceresinden içeri baktim.
*Biraz yürüdükten sonra geri dönmüs.
*Araba çok fazla ileri gitmis.
*Az beri gelirsen arkadasinda oturur.
UYARI:Yer-yön zarflari çekim eki alirsa adlasir.
*Isik,perdenin kenarindan içeri siziyordu.(Z)
*Isik,perdenin kenarindan içeriye siziyordu.(A)
UYARI:Bazi yer-yön zarflarini isaret sifatlari ile karistirmamak gerekir.
*Aradigini yukari katta bulamayinca yukari çikmis.
*Asagi mahallede gürültü olunca,apartman sakinleri asagi inmis.
*Içeri zili çalinca ögrenciler içeri girdi.
3)ZAMAN ZARFLARI (Ne zaman?)
Fiillerin veya fiilimsilerin anlamini zaman bakimindan sinirlandiran sözcüklerdir.
*Onu daha önce hiç böyle görmemistim.
*Mehtabi seyrederdik geceleyin buralarda.
*Bu aksam rüyamda Leyla?yi gördüm.
*Biz her gece ugultularini dinlerdik rüzgarlarin.
*Benim dogdugum köyleri geceleri eskiyalar basardi.
*Bugün çalisan,yarin rahat eder.
UYARI:Bazi zaman anlamli sözcükler belirtme durum ekini alirsa adlasirlar.
*Bu aksam aksami seyredeyim bakislarinda.
*Ne sabahi göreyim,ne sabah görüneyim.
4)ÖLÇÜ-MIKTAR ZARFLARI (Ne kadar)
Fiilleri,fiilimsileri,sifatlari veya kendisi gibi zarf olan sözcükleri ölçü-miktar bakimindan sinirlandiran sözcüklerdir.
*Çok bilen çok yanilir.
*Sen burada biraz bekle.
*En güzel yillarimi onun için harcadim.
*Daha güzel bir dünya için çok çalismaliyiz.
*Sahilde fazla güneslendigi için yanmis.
*Sorulari çözerken daha dikkatli olmalisin.
UYARI:Bazi nicelik zarflarini sayi sifatlari ile karistirmamak gerekir.
*Çok insan bunu basarmak için çok çalisiyor.
*Fazla para insani fazla rahatsiz eder.
UYARI: ?Daha? sözcügü bir fiilin önünde oldugunda zaman zarfi,kendi gibi zarf olan bir sözcügün önünde oldugunda ölçü-miktar zarfi olur.
*Daha iyi bir insani bulabilmek için daha evlenmemis.
*Bizimle daha sakin konusuyordu.
*Eve daha gelmemis.
5)SORU ZARFLARI
Fiilleri ya da fiilimsileri soru yoluyla açiklayan sözcüklerdir.
*Ne zaman bu hayaller bir gün gerçeklesecek?
*Neden böyle düsman görünürsünüz,
Yillar yili dost bildigim aynalar?
*Bu viran yerde nasil yasiyorsunuz?
*Yolun bitmesine ne kadar kaldi?
*Ne zaman bir köy türküsü duysam,
Sairligimden utanirim.?
*Niçin gökyüzü bu kadar mavi görünür?
*Neden saçlarin beyazlamis arkadas?
UYARI: ?Ne? soru sözcügü cümle içinde soru sifati ve soru zamiri olarak kullanilacagi gibi soru zarfi da olabilir.
*O karanlik sularda ne gördün?(Zamir)
*Hiçbir sey olmamis gibi ne susuyorsun?(Zarf)
*Benimle ne konuda konusacaksin?(Sifat)
*Gel ecel,ne korkarsin sari çehremden benim?
*Asik dedigin Mecnun misali kördür,
Ne bilsin,alemde ne mevsimdir.(Zarf-zamir)
*Ne aglarsin benim zülfü siyahim.(Zarf)
*Su dünyada ben ne insanlar gördüm.
UYARI: ?Nasil? soru sözcügü bir ismi belirtirse soru sifati, fiil ya da fiilimsiyi belirtirse soru zarfi olur.
*Onun nasil bir insan oldugunu nasil anlayabilirim?
*Gurbette nasil bir hayat sürdügünü nasil bilmiyorsun?