ZAMİRLER (ADILLAR)
Isimlerin yerine kullanilan sözcüklerdir.Bütün zamirler sifatlardan farkli olarak isim çekim eki alabilir.
A)Kisi (Sahis) Zamirleri:
Sadece insan isimlerinin yerini alan zamirlerdir.
*Ben, sen, o;biz, siz, onlar.
*Görüyorum beni oksayan gözlerindeki geceyi.
*Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsin?
* ?Bana kucaklarinda seni getiriyorlar;
Ben de sonra o seni getiriyorum sana.?
*Mavi denizlerin ötesinde bulacagim seni .
*Bizim buralarda her yildiz kaydiginda biri ölür.
*Sizler bu ülkenin gelecegisiniz.
* Ben senin en çok bana yansimani sevdim.
*Biz her gece ugultularini dinlerdik rüzgarlarin.
*Günes,sadece onun gözlerinde dogardi.
*Onun yüreginde sevgi çiçekleri açardi.
*O,bu davaya yüregini koymustu.
*Zor durumda kaldiginda onlar yardim ediyordu.
UYARI: ?O? ve ?onlar? zamirleri bir insani anlatiyorsa kisi zamiri,insan disindaki bir varligi anlatiyorsa isaret zamiri olur.
*Onu çöpe atan ondan baskasi olamaz.
*Onu bu yörede sadece onlar dokur.
NOT:Sahis zamirleri ile isim tamlamasi kurulabilir.Bu durumda sahis zamiri sadece tamlayan olabilir.
*Benim denizlerim senin gözlerindir.
*Aksami seyredeyim senin bakislarinda.
*Bizim atalarimiz bu topraklarda bir tarih yazdi.
UYARI:Sahis zamirleri kesinlikle iyelik eki almaz.
*Dönüslülük Zamiri: ?Kendi? zamiridir.Bu zamir,cümlede asil sahis zamirinin yerine kullanildigi gibi,yerine kullanildigi sahis zamiriyle de yan yana olabilir.Bu durumda anlatim pekistirilmis olur.
*Bu evi ben temizledim.
*Bu evi kendim temizledim.
*Bu evi ben kendim temizledim.(pekistirilmis)
*Yol aldim sevdalarda kendimi bulmak için.
*Kendini bir de arkadasinin yerine koy.
*Su dünyada ne yaparsak kendimize yapariz.
*Beni çagirmadiniz,kalkip ben kendim geldim.
B)Isaret (Gösterme) Zamirleri:
Isimlerin yerini isaret yoluyla alan zamirlerdir.
*Bu, su, o;bunlar, sunlar, onlar;öteki, beriki, söyle;böyleleri, öylesi.
*O,bu yörenin en meshur yemegidir.
*Duvardaki yazilari bu yazdi.
*Bu,bir büyük sanli mazinin hatirasidir.
*Bunlar her sabah ayni otobüse binerler.
*Ötekini bilmiyorum ama beriki isin farkinda degil.
*Sunlari kimsenin görmeyecegi bir yere koy.
NOT: ?Böylesi-böyleleri?, ?söylesi-söyleleri? biçimindeki zamirlere ?tarz anlamli zamirler? de denir.
*Böyleleriyle fazla samimi olmayacaksin.
*Ömrümde böylesini görmedim.
*Söyleleri ham karpuzdur.
C)Belgisiz Zamirler:
Isimlerin yerini belirsiz sekilde (kisi,isaret) karsilayan zamirlerdir.
*Bazilari,kimileri,hiç kimse,kimse;herkes,birkaçi,biri,hepsi;tümü,baskalari,hiçbiri,birçogu.
*Bazilari futbol,bazilari basketbol oynar.
*Hiçbirimiz ondan bu davranisi beklemiyorduk.
*Kimseye haber vermeden evden ayrildi.
*Hiç kimse senin nazini çekmeye mecbur degil.
*Bu ailede herkes kendi dünyasinda yasiyor.
*Baskalarinin ne dedigi beni ilgilendirmez.
*Biri yer,biri bakar kiyamet ondan kopar.
*Meclisin aldigi karara birçogu tepki gösterdi.
D)Soru Zamirleri:
Isimlerin yerini soru yoluyla alan zamirlerdir.
*Ne?, kim?;nereye?, kime?;hangisi?, kaçi?
*Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsin?
*Kimdir bana gülen yesillik balkonundan?
*Nereye baksam hep seni hatirliyorum.
*Su dünyada insan kime güvenebilir ki?
*Bunca zamandir ne konustunuz?
*Elindeki makasi nereye koydugunu bilmiyor.
*Elindeki kitaplardan hangisini aldin?
E)Ilgi Zamiri (-ki):
Ek halinde olup kendinden önceki bir sözcügün yerini tutar.
*Senin ki can da bizim ki patlican mi?
*Tencerenin dibi kara senin ki benden kara.
UYARI:Ilgi zamiri olan ?ki?yi baglaç olan ve sifat yapan ?ki ile karistirilmamalidir.
*Evdeki hesap çarsiya uymaz.
*Semsiyen yoksa benimkini alabilirsin.
*Ben ki o gri karmasadan aldim yagmurlu yüzümü.
F)Iyelik Zamiri:
Ek halinde olup üzerine geldigi varligin hangi sahsa ait oldugunu bildirir.Bunlar ayni zamanda iyelik ekleridir.
*Sana gül getirdim gönlümün bahçesinden.
*Ölüm siyah bir tütsü yakiyor gözlerimde.
*Yüzün bir kir çiçegi gibi usulca söner.
*Bir gül yapragiyla örtüldü üstümüz.
*Yikanirdi gölgesi kuytu bir derede.
*Mutluluk basinizi bir dost omzuna dayamaktir.