TÜRKÇE SORULARINDA NE SORULURSA NEYE BAKILIR
2009 ÖSS? de hepinize basarilar dilerim.
1. Sözcügün yapisi sorulursa basit mi ,türemis mi, bilesik mi olduguna bak.
2.Sözcügün görevi sorulursa sözcük türüne bak.Isim mi, sifat mi, zamir mi, fiil mi, zarf mi, edat mi, baglaç mi,ünlem mi?
3.Sözcügün türü belirtilip de görevi sorulursa sözcügün ögelik görevine (hangi öge olduguna ) bak.
4.Cümlenin yapisi (ya da yargi sayisi) sorulursa basit cümle mi birlesik cümle mi olduguna bak. Hepsi bilesik cümle ise à ne tür bilesik cümle olduguna bak.
5.Yüklemin türü (yüklemin sözcük türüne göre cümle)sorulursa à ad (isim) cümlesi mi, eylem (fiil) cümlesi mi olduguna bak. (Yüklemin ad soylu mu, eylem soylu mu olduguna bak)
6.Yüklemin yapisi sorulursa yüklemi bul yüklemin Basit sözcük mü, türemis sözcük mü, bilesik sözcük mü? olduguna bak.
7.Yüklemin kurulusu ya da yapilisi sorulursa yüklemi bul, yüklemin ne tür tamlama olduguna bak.
8.Ikilemenin kurulusu ya da yapilisi sorulursa
ikilemeyi meydana getiren sözcüklere bak(Bu sözcükler à ayni sözcügün tekrari mi, es anlamli mi, yakin anlamli mi, yansima mi, yakistirma mi?...)
9.Ikilemenin görevi ya da türü sorulursa à Ikilemenin ne tür sözcük olduguna bak . (Ad mi, sifat mi, zarf mi?)
10.Öznesine (ya da özne ? yüklem iliskisine) göre cümle (fiil çatisi )sorulursa à yüklemlerini bul yüklemlerin etken mi, edilgen mi olduguna bak.
BASKASI TARAFINDAN anlami
yoksa etken çatili.
varsa edilgen çatilidir.
*Hepsi etken ise(hepsinde gerçek ya da gizli özne varsa)
fiilin geçisli mi, geçissiz mi olduguna bak.
*Hepsi etken geçisli ise oldurgan mi,
ettirgen mi olduguna bak.
*Hepsi istes ise ne tür istes olduguna bak
(Birlikte istes mi, karsilikli istes mi?)
11.Nesnesine göre (ya da nesne ? yüklem iliskisine göre )
cümle ( fiil çatisi) sorulursa yüklemlerini bul yüklemlerin geçisli fiil mi geçissiz fiil mi olduguna bak.
* Ad (isim) cümlelerinde kesinlikle çati aranmaz.
* Yüklemi geçisli oldugu halde nesne kullanilmayan cümleyi sorarsa à geçissiz fiillerin yüklem oldugu cümleleri ele, cevabi geçislilerde ara.
12. Ögelerinin dizilisine göre (kurulusuna, yüklemin yerine) göre cümle sorulursa à düz cümle mi, devrik cümle mi olduguna bak. (Yüklem sonda ise à düz yani kuralli cümledir, yüklem sonda degilse devrik cümledir.)
13. Anlamlarina göre cümle sorulursa à olumlu cümle mi olumsuz cümle mi, olduguna bak.
* Hepsi olumlu ise, ya da hepsi olumsuz ise à soru cümlesi mi, ünlem cümlesi mi olduguna bak.
14. ?Ek? in islevi ya da görevi sorulursa à o ?ek?in yapim eki mi çekim eki mi olduguna bak. (Bu yaziyi edebiyatogretmeni.net disinda baska bir yerde okuyorsaniz bilin ki bu yazi edebiyatogretmeni.net ten alinmistir.)
* Bütün siklar yapim eki ise à ne tür yapim eki olduguna bak. (FFYE, FIYE, IIYE, IFYE)
*Bütün siklar çekim eki ise à ne tür çekim eki olduguna bak. (Isim çekim eki, fiil çekim eki?)
15. Fiilin zamani sorulursa à fiillerin basit zamanli mi birlesik zamanli mi olduguna bak. (Basit zamanli fiiller tek kip eki alir, birlesik zamanli fiiller ise iki kip ekini üst üste alir. örn. geziyor : Basit zamanli; geziyordu: B. z. li.
16. Kelimenin yapisi sorulursa à basit mi, türemis mi, birlesik mi olduguna bak.
*Eger hepsi türemis ise à nasil türedigine bak ( fiilden isim yaparak mi, isimden isim yaparak mi?)
*Eger hepsi birlesik ise à ne tür birlesik kelime olduguna bak. ( Isim + fiil mi , fiil + fiil mi ? örn: terk etmek: i+f ; yapiver: f+f )
17. Sözcügün kökü sorulursa à anlamca ilgili , anlami en küçük parçaya bak.
* Sözcügün hangi kökten türedigi sorulursa > sözcük kökünün isim mi, fiil mi olduguna bak. örn: ?sorguladi? sözcügünün kökü ? sor-? fiilidir.
18. Tamlamanin türü söylenip görevi sorulursa > tamlamayi bul tamlamanin hangi ögeyi olusturduguna bak.
20. Ögeleri bulurken önce yüklemi bul.Diger ögeleri bulmak için bütün sorulari yükleme sor.
* Önce özneyi bul sonra belirtisiz nesneyi ara.
* Sözcük öbeklerinin (ikilemelerin, tamlamalarin, deyimlerin, birlesik sözcüklerin) bölünemeyecegini unutma.
21. Tamlayani düsmüs ad tamlamasi sorulursa à iyelik eki almis sözcük ara. (Iyelik eklerini bulurken pratik olarak ismin basina ?benim, senin, onun, bizim, sizin, onlarin? zamirini getiririz. Ismin basina bu zamirlerden birini getirebiliyorsak orada bir iyelik eki var demektir.Sözgelimi ?arabam? sözcügü iyelik eki almistir ;çünkü ?benim arabam? diyebiliyorum.)
22. Ad tamlamasi soruldugunda tamlayani düsmüs ad tamlamasini, ad tamlamasi olarak alma.Tamlayani düsmüs ad tamlamasi sorulmak istenirse soru kökünde belirtilir.
23. ?Hangi cümlede zaman kavrami vardir?? denirse zaman zarfi ara.
24. ?Hangi cümlenin yükleminde zaman kavrami vardir?? diye sorulursa yüklemleri bul, kiplerine bak.Haber (bildirme) kiplerinde (di?li geçmis zaman, mis?li geçmis zaman, simdiki zaman, gelecek zaman ve genis zamanda) zaman kavrami vardir.Dilek kiplerinde (gereklilik, istek, dilek-sart ve emir kiplerinde) zaman kavrami yoktur.
25. Ek fiilin (ek eylemin) islevi ya da görevi sorulursaà isme mi, fiile mi geldigine bak. örn: ögrenciydim à ek fiilin di?li geçmis zamani (ek fiil isme geldi)