SİİR TÜRLERI VE KAFİYE

SİİR

     Duygu, hayal ve düsüncelerin bir düzene bagli olarak, çekici bir dil ve ahenkli misralar içinde aktarilmasidir.

     Siiri düz yazidan ayiran ölçü, misra, ahenk gibi unsurlar vardir.

     Nazim (siir) biçimindeki yazilara "manzum"; Nazim parçalarina da "manzume" denir.

 

 

 

SIIR TÜRLERI

 

LIRIK SIIR

     Ask, ayrilik, hasret ve özlem gibi konulari isleyen duygusal siirlerdir.

*Duygu, cosku ve akicilik söz konusudur.

*Gazel, sarki kosma, semai lirik siire örnektir.

 

 

 

PASTORAL SIIR

     Doga güzelliklerini, kir ve doga sevgisini, orman, yayla, dag, köy ve çoban yasamini, bunlara karsi duyulan özlemleri anlatan siir türüdür. Sair doga karsisindaki duygularini anlatiyorsa "idil", bir çobanla karsilikli konusuyormus gibi anlatiyorsa "eglog" adini alir.

 

 

 

EPIK SIIR

     Destansi özellikler gösteren siirlerdir.

*Kahramanlik, yigitlik gibi konular islenir.

Okuyanda cosku yigitlik duygusu, savasma arzusu uyandirir.

 

 

 

DIDAKTIK SIIR

     Bilgi vermek, ögretmek, ögüt vermek gibi ögretici amaç tasiyan siirlerdir.

*Ahlakilik hakimdir.

*Kuru bir üslubu vardir.

*Manzum hikayeler ve fabllar hep didaktiktir.

 

 

 

SATIRIK SIIR

     Toplumdaki çesitli düzensizlik ve bozukluklari yeren, taslayan siirlerdir.

Halk edebiyatinda "taslama",

Divan edebiyatinda "hiciv" denir.

 

 

 

DRAMATIK SIIR

     Tiyatronun manzum sekline denir. Dramatik manzume, karsilikli konusma seklinde yazilan manzumelerdir.

 

 

SIIR BILGISI

 

MISRA (DIZE)

     Ölçülü ve anlamli, bir satirlik nazim birimidir.

 

 

BEYIT (IKILIK)

     Ayni ölçüde olan ve anlamca bir bütünlük olusturan ve iki dizeden olusan nazim birimidir.

 

 

ÖLÇÜ (VEZIN)

     Siirde dizelerin hece sayisina veya hecelerin ses degerine göre bir uyum içinde olmasidir.

 

 

HECE ÖLÇÜSÜ:

     Siirde dizeleri olusturan sözcüklerin hece sayilarinin esitligine dayanan ölçüdür. Hece ölçüsüyle yazilmis dizeler okunurken belli yerlerde durulur.Durulan bu yerlere "durak" denir. Durak sözcügün sonunda yer alir.

 

ARUZ ÖLÇÜSÜ:

     Dizelerdeki hecelerin uzunluk ve kisaligina göre, açik ya da kapali olusuna göre düzenlenmesidir.Kisa heceler nokta(.) uzun heceler çizgi (-) ile gösterilir.

Imale: Aruz kalibina uydurmak için kisa hecenin uzun sayilmasidir.

Zihaf: Uzun heceleri kisa okumaktir.

 

 

SERBEST ÖLÇÜ:

     Bu ölçüde hecelerin sayisi ya da uzunlugu kisaligi dikkate alinmaz.

 

 

REDIF

     Misra sonlarinda yazilislari, okunuslari, anlamlari ve görevleri ayni olan eklerin, kelime ve kelime gruplarinin tekrar edilmesine "redif" denir.

*........uzakta

*........plakta

 

 

KAFIYE

     Siirde misra sonlarindaki ses benzerliklerine denir. Kafiyeyi olusturan eklerin ya da  kelimelerin; yazilislari ve okunuslari ayni, anlamlari ve görevleri farkli olmalidir.

*...........derinden.

*...........kederinden.

 

 

 KAFIYE ÇESITLERI

 

YARIM KAFIYE:

     Tek ses benzerligine dayanan kafiyedir.

*............dizildi

*............yazildi.

 

 

TAM KAFIYE:

     Iki ses benzerligine dayanan kafiye türüdür.

*.........karanlik

*.........artik

 

 

ZENGIN KAFIYE:

     Üç ya da daha çok ses benzerligine dayanan kafiye türüdür.

*........... yolculuk

*........... soluk

 

 

CINASLI KAFIYE:

     Anlamlari ayri, fakat yazilis ve okunuslari ayni olan kelime ve kelime gruplarinin misra sonunda tekrari ile olusan kafiyedir.

*...........vakit çok geç

*...........nasil geçersen geç.

 

 

KAFIYE ÖRGÜSÜ

 

DÜZ KAFIYE:        "a a a b"   ya da

                              "a a b b"   olmali.

 

ÇAPRAZ KAFIYE:     "a b a b"   olmali.

 

SARMA KAFIYE:     "a b b a"   olmali.