PIRAMITLER, KONI VE KÜRE-LİSE KONU ANLATIMLARI-BİLGİMCE Eğitim ve Kültür Platformu

 

PIRAMITLER, KONI VE KÜRE

  • PIRAMITLER

Bir düzlemde kapali bir bölge ile bu düzlemin disinda bir T noktasi alalim. Kapali bölgenin tüm noktalarinin T noktasi ile birlestirilmesi sonucunda olusan cisme piramit denir.



http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1720.gif

T noktasi piramidin tepe noktasidir. Kapali bölge ise piramidin tabanidir. Piramit; tabani olusturan seklin ismiyle adlandirilir. Taban kare ise, kare piramit; taban altigense altigen piramit gibi.
Eger piramidin tabani düzgün çokgense bu tip piramitlere düzgün piramit denir.
T noktasinin taban düzlemi üzerindeki dik izdüsümüne H dersek [TH] piramidin yüksekligi olur.
|TH| = h biçiminde yazilir. [TA], [TB], [TC]? piramidin yanal ayritlaridir.
Piramitlerin hacmi taban alani ile yüksekligin çarpiminin üçte biri kadardir.



http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1721.gif

1.Kare Piramit



http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1722.gif

Kare piramidin tabani kare biçimindedir. Yan yüzeyleri ise dört adet ikizkenar üçgenden olusur.
Ikizkenar üçgenlerin taban uzunluklari piramidin tabaninin bir kenarina esittir.
|PH| = h piramidin yüksekligidir.
Yan yüz yüksekligi |PK| dir.
Tabaninin bir kenarina a dersek
http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geoka1704.gif
Buradan yan yüz yüksekligi
|PK|2 = h2 + (http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1723.gif )2 olur.
http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geoka1703.gif



http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1724.gif

Tüm alan yan yüz alanlari ile taban alaninin toplamina esittir.
2. Eskenar Üçgen Piramit
Tabani eskenar üçgen olan piramitlere eskenar üçgen piramit denir.
http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1725.gif



Taban Alani

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1725.gif

oldugundan

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1726.gif

3. Düzgün Dörtyüzlü



http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1727.gif

Dört yüzü de eskenar üçgenlerden olusan cisimdir. Yükseklik, tabani olusturan üçgenin agirlik merkezine iner.
Bir ayriti a olan  düzgün dörtyüzlünün



 Yari yüz yüksekligi

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1728.gif

ve

 Cisim yüksekligi

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1729.gif

 olur

Buradan
http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1730.gif
http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1731.gif
4. Düzgün Sekizyüzlü



Bütün ayritlari birbirine es ve yüzeyleri sekiz eskenar
üçgenden olusan cisme düzgün sekizyüzlü denir.
Bir ayritina a dersek yan yüz yüksekligi http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1728.gifolur.
Cismin, ortak tabanli iki adet kare piramitten olustugunu
düsünürsek piramitlerin yüksekligi;
olur.

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1732.gif

Piramitin hacmi http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1733.gifoldugundan;
http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1734.gif
http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1735.gif
Yüzey sekilleri eskenar üçgen oldugundan
http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1736.gif
5. Düzgün Altigen Piramit
Tabani düzgün altigen olan piramide düzgün altigen piramit denir.
Yan yüzeyleri alti adet es ikizkenar üçgenden olusur.
KONI
Tabani daire biçiminde olan piramide koni adi verilir.



Taban alani =

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1737.gif

oldugundan

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1738.gif
http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1739.gif
bulunur.  Yan yüzeyleri alti adet es ikizkenar üçgen olusur.
KONI



http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1740.gif

Tabani daire biçiminde olan piramite koni adi verilir.
Burada;
Taban yariçapi |OB| = r
Cisim yüksekligi |PO| = h olur.
|PA| = |PB| = l uzunluguna ana dogru denir.
POB dik üçgeninde,
h2 + r2 = l2 bagintisi vardir.
Koninin yanal alani bir daire dilimidir.
http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1741.gif
Daire diliminin alani, yay uzunlugu ile yariçapin çarpiminin yarisidir. Yay uzunlugu taban çevresine esit oldugundan,
Yanal alan= pr2+prl
Tüm alan bulunurken, taban alani da ilave edilir.
Tüm alan = ?r2 + ?rl

  •  Daire diliminin merkez açisina a dersek

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1742.gif

orani elde ederiz.

  •  Yükseklikleri ve taban yariçaplari esit olan iki cismin hacimleri de birbirine esittir.

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1743.gif

  •  Üçgensel sekiller bir kenari etrafinda döndürüldügünde koni elde edilir.sekildeki ABC dik üçgeninin AB kenari etrafinda döndürülmesi ile |BC| yariçapli ve yüksekligi |AB| olan koni elde edilir.

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1744.gif

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1745.gif

Kesik piramitlerin hacimleri bulunurken cisim piramide tamamlanir.



[O1B] // [O2D] oldugundan


http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1746.gif

benzerligi vardir.

Küçük koninin büyük koniye benzerlik orani http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1747.gifdir. Alanlari
orani benzerlik oraninin
karesi oldugundan, alanlar orani http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1748.gifolur. Hacimler orani
ise benzerlik oraninin küpüdür. r1 yariçapli küçük koninin hacmine V1, r2 yariçapli büyük koninin hacmine V2 dersek
http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1749.gif

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1750.gif

KÜRE



Uzayda bir noktadan esit uzakliktaki noktalarin geometrik yerine küre yüzeyi denir. Küre yüzeyinin sinirladigi cisme küre adi verilir. Sabit noktaya kürenin merkezi, merkezin küre yüzeyine uzakligina da kürenin yariçapi denir.

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1751.gif

O merkezli R yariçapli kürede;
http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1752.gif



Yüzey alani

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1753.gif

1. Küre Dilimi



[KL] çap
m(AOB) = a
sekildeki gibi kesilip çikarilan küre diliminin hacmi
http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1754.gif

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1755.gif

2. Küre Kapagi



http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1756.gif

Bir küre merkezinden |OP| uzaklikta bir düzlemle kesildiginde kesit alaninin daire seklinde oldugu görülür.
Kesilip çikarilan kisma küre kapagi denir. Kesitin merkezinden uzakligina
|OP|, kesitin yariçapina r ve kürenin yariçapina R dersek



|OP|2 + r2 = R2

esitligi vardir. h = R - |OP|

Küre kapaginin alani= 2pRh

Yandaki sekildeki gibi olan



Küre parçasinin haçmi

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1757.gif

http://www.cebirsel.com/maths/ossGeometri/pramit_dosyalar/geo_1758.gif