|
Bir düzlemde kapali bir bölge ile bu düzlemin disinda bir T noktasi alalim. Kapali bölgenin tüm noktalarinin T noktasi ile birlestirilmesi sonucunda olusan cisme piramit denir.
T noktasi piramidin tepe noktasidir. Kapali bölge ise piramidin tabanidir. Piramit; tabani olusturan seklin ismiyle adlandirilir. Taban kare ise, kare piramit; taban altigense altigen piramit gibi.
Eger piramidin tabani düzgün çokgense bu tip piramitlere düzgün piramit denir.
T noktasinin taban düzlemi üzerindeki dik izdüsümüne H dersek [TH] piramidin yüksekligi olur.
|TH| = h biçiminde yazilir. [TA], [TB], [TC]? piramidin yanal ayritlaridir.
Piramitlerin hacmi taban alani ile yüksekligin çarpiminin üçte biri kadardir.
1.Kare Piramit
Kare piramidin tabani kare biçimindedir. Yan yüzeyleri ise dört adet ikizkenar üçgenden olusur.
Ikizkenar üçgenlerin taban uzunluklari piramidin tabaninin bir kenarina esittir.
|PH| = h piramidin yüksekligidir.
Yan yüz yüksekligi |PK| dir.
Tabaninin bir kenarina a dersek

Buradan yan yüz yüksekligi
|PK|2 = h2 + ( )2 olur.

Tüm alan yan yüz alanlari ile taban alaninin toplamina esittir.
2. Eskenar Üçgen Piramit
Tabani eskenar üçgen olan piramitlere eskenar üçgen piramit denir.

Taban Alani |

|
oldugundan |
3. Düzgün Dörtyüzlü
Dört yüzü de eskenar üçgenlerden olusan cisimdir. Yükseklik, tabani olusturan üçgenin agirlik merkezine iner.
Bir ayriti a olan düzgün dörtyüzlünün
Yari yüz yüksekligi |

|
ve |
Cisim yüksekligi |

|
olur |
Buradan


4. Düzgün Sekizyüzlü
Bütün ayritlari birbirine es ve yüzeyleri sekiz eskenar
üçgenden olusan cisme düzgün sekizyüzlü denir.
Bir ayritina a dersek yan yüz yüksekligi olur.
Cismin, ortak tabanli iki adet kare piramitten olustugunu
düsünürsek piramitlerin yüksekligi;
olur. |

|
Piramitin hacmi oldugundan;


Yüzey sekilleri eskenar üçgen oldugundan

5. Düzgün Altigen Piramit
Tabani düzgün altigen olan piramide düzgün altigen piramit denir.
Yan yüzeyleri alti adet es ikizkenar üçgenden olusur.
KONI
Tabani daire biçiminde olan piramide koni adi verilir.
Taban alani = |

|
oldugundan |


bulunur. Yan yüzeyleri alti adet es ikizkenar üçgen olusur.
KONI
Tabani daire biçiminde olan piramite koni adi verilir.
Burada;
Taban yariçapi |OB| = r
Cisim yüksekligi |PO| = h olur.
|PA| = |PB| = l uzunluguna ana dogru denir.
POB dik üçgeninde,
h2 + r2 = l2 bagintisi vardir.
Koninin yanal alani bir daire dilimidir.

Daire diliminin alani, yay uzunlugu ile yariçapin çarpiminin yarisidir. Yay uzunlugu taban çevresine esit oldugundan,
Yanal alan= pr2+prl
Tüm alan bulunurken, taban alani da ilave edilir.
Tüm alan = ?r2 + ?rl
- Daire diliminin merkez açisina a dersek

|
orani elde ederiz. |
- Yükseklikleri ve taban yariçaplari esit olan iki cismin hacimleri de birbirine esittir.
- Üçgensel sekiller bir kenari etrafinda döndürüldügünde koni elde edilir.sekildeki ABC dik üçgeninin AB kenari etrafinda döndürülmesi ile |BC| yariçapli ve yüksekligi |AB| olan koni elde edilir.
|

|
Kesik piramitlerin hacimleri bulunurken cisim piramide tamamlanir.
KÜRE
Uzayda bir noktadan esit uzakliktaki noktalarin geometrik yerine küre yüzeyi denir. Küre yüzeyinin sinirladigi cisme küre adi verilir. Sabit noktaya kürenin merkezi, merkezin küre yüzeyine uzakligina da kürenin yariçapi denir. |

|
O merkezli R yariçapli kürede;

Yüzey alani |

|
1. Küre Dilimi
[KL] çap
m(AOB) = a
sekildeki gibi kesilip çikarilan küre diliminin hacmi
 |

|
2. Küre Kapagi
Bir küre merkezinden |OP| uzaklikta bir düzlemle kesildiginde kesit alaninin daire seklinde oldugu görülür.
Kesilip çikarilan kisma küre kapagi denir. Kesitin merkezinden uzakligina
|OP|, kesitin yariçapina r ve kürenin yariçapina R dersek
|
esitligi vardir. h = R - |OP| |
Küre kapaginin alani= 2pRh |
Yandaki sekildeki gibi olan
Küre parçasinin haçmi |

|
|
|

|
|