ISLAHATLARI
Sekban-i Cedit?i kurdu.Ama yeniçerilerin tepkisi yüzünden kaldirildi.
Eskinci Ocagi kuruldu ama o da kapattirildi.
2.Mahmut 1826?da halkin destegini alarak Yeniçeri Ocagi?ni kaldirdi.(Vaka-yi Hayriye)
Yeniçeri Ocagi yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye adli bir ordu kuruldu.
Ordunun doktor ihtiyacini karsilamak için Mekteb-i Tibbiye kuruldu.
Harp okulu açildi.(Subay yetistiren)
Askeri amaçli nüfus sayimi yapildi.Askere gidebilecek durumda olan erkek sayisi 3 milyona çikti.
Divan-i Hümayun kaldirildi, yerine Nezaretler (Bakanliklar) kuruldu.
Müsadere (ölen devlet memurunun malina devletin el koymasi) kaldirildi.
Timar sistemi kaldirildi.Memurlara maas baglandi.
Memurlara kiyafet zorunlulugu getirildi.
Devlet dairelerinde padisahin resmi koyulmaya baslandi.
Illerin basina merkezden valiler atandi.
Köy ve mahalle muhtarliklari kuruldu.
Posta ve karantina hizmetleri basladi
Birçok okul açildi;
Orta okullar ? Rüstiye
Liseler ? Mekteb-i Ulum-i Edebiyye
Devlet memuru yetistiren ? Mekteb-i Maarif-i Adliye
Subay yetistiren ? Mekteb-i Harbiye
Doktor yetistiren ? Mekteb-i Tibbiye
Bando okulu ? Mizika-i Hümayun
Fransizca askeri okullarda zorunlu ders oldu.
Ilkögretim Istanbul?daki kiz ve erkek çocuklar için zorunlu oldu.
1830?da ilk kez Avrupa?ya ögrenci yollandi.
Takvim-i Vakayi adli ilk gazete çikarildi.
Pasaport uygulamasi basladi.
Yerli mali kullanimi amaciyla kumas fabrikalari açildi.
Gümrüklerde düzenlemeler yapildi.
Ticareti gelistirmek için yollar yapildi.
ABDÜLMECIT (1839 ? 1861) ?22YIL?
Abdülmecit tahta çiktiginda Misir sorunu çözülmemisti.
6 yillik bir aradan sonra Mehmet Ali Pasa yenden Osmanli?ya saldirdi. Osmanli yine yenildi.
Ingilizler araya girdi.
1840?da Londra Protokolü imzalandi. Buna göre Mehmet Ali Pasa Osmanli?ya yillik 80 bin kese altin verecek.
1841?de Londra Antlasmasi yapilinca bogazlar Osmanli?da kaldi.(Rusya?ya karsi)
Mehmet Ali Pasa Sorununun Sonuçlari:
Bu sorun bir iç sorun iken, baska devletleri araya girmesiyle dis sorun haline geldi.
Mehmet Ali Pasa Adana, Cidde, Suriye ve Girit valiliklerini kaybetti ama Misir?in yönetimi ona ve onun soyundan gelenlere birakildi.
Osmanli?nin bir valisinin ayaklanmasini dahi bastiramayacak kadar güçsüz oldugu anlasildi.
Rusya Karadeniz?deki güvenligi sagladi.
Ingiltere, Mehmet Ali Pasa?nin Misir?da güçlü bir devlet kurmasini önleyerek Hint deniz yolunu korudu.
Fransa, kendi çikarlarina uygun bir sonuç elde edemedi.
TANZIMAT FERMANI 1839 (Gülhane Hatt-i Hümayunu)
Abdülmecit?in sadrazami Mustafa Resit Pasa hazirlamis ve Gülhane Parki?nda halka okumustur.
Azinliklara haklar veren bir belgedir.
Bu fermanin yayinlanma amaci; Avrupali devletlerin Osmanli?da yasayan azinliklarin haklarini bahane ederek Osmanli?nin iç islerine karismalarini önlemek.
Maddeleri;
Tüm halkin can, mal ve namus güvenlikleri saglanacak.
Vergiler herkesin kazancina göre alinacak.
Askere almalar belli yöntemlerle yapilacak.Azinliklar da asker olabilecek. (Askerlik böylece ilk defa vatan görevi oldu.)
Mahkemeler herkese açik olacak, yargisiz infaz olmayacak.
Herkes mal ve mülk edinip, miras birakabilecek.(Müsadere kaldirildi)
Rüsvet ve adam kayirma yasaklanacak.
ÖNEMI:
Padisah kendi istegi ile kendi yetkilerini kisitladi.
Ingiltere ve Fransa Osmanli?ya sempati duydu. Kirim Savasi?nda Osmanli?yi desteklediler.
Azinliklara bu haklar yetmedi, isyanlara hiz verdiler.
KIRIM SAVASI (1854)
Rusya, Tanzimat Fermani?ndan ve Osmanli?nin kendini yenilemeye çalismasindan rahatsiz oldu.
Rusya Osmanli?yi parçalayabilmek için Ingiltere?den yardim istedi.
Ingiltere Osmanli?nin dagilmamasindan yanaydi.Bu yüzden Rusya?nin yardim istegine karsilik vermedi.
Rusya Kutsal Yerler sorununu bahane ederek Osmanli?ya saldirdi.
Sinop?ta Osmanli donanmasini yaktilar.
Ingiltere ve Fransa Osmanli?nin yaninda yer aldi. Italyan devletlerinden Piyemonte de Osmanli?ya yardima geldi.
Bu durum karsisinda Rusya baris istedi.
1856?da Paris Antlasmasi imzalandi.
MADDELERI:
Osmanli Avrupa devleti sayilacak ve topraklari Avrupa devletleri tarafindan korunacak.
Karadeniz kimseye ait olmayacak, Rusya ve Osmanli savas gemisi bulundurmayacak, tersane kurmayacak.
Iki taraf savasta aldigi yerleri geri verecek.
Eflak ve Bagdan özerk olacak.
ÖNEMI:
Osmanli?nin kendi topraklarini koruyamadigi ima edildi.
Osmanli bu Antlasma devam ederken, ayni günlerde iç islerine karsilasmamasi için Islahat Fermani?ni yayinladi ama ise yaramadi.
Osmanli Kirim Savasi sirasinda ilk defa dis borç aldi. Ingiltere?den
Rusya 1877?ye kadar Osmanli ile savasmadi.
Osmanli savasi kazanmis görünse de kagit üzerinde kaybetmis oldu.
Ingiltere ve Fransa Akdeniz?deki güvenliklerini korudular.Çünkü Osmanli yiksaydi Rusya açik denizlere açilacakti.
ILTIZAM:
Devlet zenginleri eyaletlere vergi toplamalari için mültezim olarak gönderiyor.Mültezimler oranin vergisini pesin olarak ödüyorlar. Sonra halktan fazla olarak topluyorlar.
ISLAHATLAR FERMANI (1856)
Osmanli bu fermanla azinliklara daha fazla hak verdi.
Bu fermanin yayinlanma amaci:
Paris Anlasmasi sirasinda azinlik haklarini gündeme getirip , Osmanli?nin iç islerine karisilmamasidir.
Ancak basarili olunamadi. Paris Antlasmasi ile Eflak ve Bugdan özerk oldu.
ISLAHAT FERMANI?NIN MADDELERI:
Bütün din ve mezheplere inanç serbestligi taninacak.
Resmi yazilarda Hiristiyanlari küçük düsüren tabirler kullanilmayacak.
Azinliklar memur olabilecek.
Hristiyanlar bedelli askerlik yapabilecek.
Azinlar hak degil, bagimsizlik istiyorlardi. Bu yüzden isyan çikarmaya devam ettiler.
ABDÜLMECIT?IN ISLAHATLARI
Tanzimat ve islahat Fermanlarini yayinladi.
Il genel meclisleri kurularak halkin yönetime katilmasini saglandi.
Askerlik süreleri yeniden düzenlendi.
Iltizam kaldirildi.
ABDÜLAZIZ (1861 ? 1876) ?15YIL?
Abdülmecit?in kardesidir.
Rusya, Abdülaziz döneminde Balkanlar?da Panislavizm propagandasi baslatti.
Balkan millerinin irki Slav, mezhepleri Ortodokstu, Ruslar? da Slav ve Ortodokstu. Bu durumdan yararlanarak Balkanlar?i tamamen alip Akdeniz?e açilmak istiyordu Rusya.
Bu yüzden Rusya Balkan milletlerini sürekli kiskirtiyordu ve birçok isyan çikti.
Önce Karadag isyan etti. Ve sonunda özerk oldu.
Sonra Sirplar isyan etti. 1878?de bagimsiz oldular.
Bosna-Hersek isyani çikti.Onlara çesitli haklar verildi.
Bulgar isyani çikti.Bastirilinca Hristiyanlar katlediliyor dendi.Bulgarlar hak isteyince verilmedi. Bu yüzden Rusya, Osmanli?ya savas açti. (1877)
Yunanistan Girit?i almak istedi.Girit?e haklar verildi, Yunanistan?a verilmedi. (Ingiltere ve Fransa Osmanli?yi tuttu.)
Lübnan?da Katolikler ve Müslümanlar savasiyordu.Bu sorun çözüldü. Lübnan?a Osmanli tarafindan Katolik vali atanacakti.
2.Mahmut döneminde Avrupa?ya gönderilen ögrenciler degisik fikirlerle dönmüslerdi.
Padisah ve millet meclisi Osmanli?nin kurtulusunu mesrutiyetin ilâninda görüyorlardi. Çünkü Avrupa?da demokrasi hareketleri yayginlasmis, hemen her ülkede mesrutiyete geçilmisti.
Avrupa?dan gelen aydinlar Jön Türkler(genç Osmanlilar) adini verdikleri bir grup kurdular.
Abdülaziz?in mesrutiyeti istemeyecegini bildikleri için onu tahtan indirdiler.
5.Murat?i tahta çikardilar.
Abdülaziz tahtan indirilmeyi sindiremedigi için hayatina son verdi.
2.ABDÜLHAMIT (1876-1909) ?33.YIL?
- Jön Türkler?den Mithat Pasa?yi sadrazam yapti. (1.mesrutiyet)
- Kanun?i Esasi ilan edildi (23 Aralik 1876)
- Seçimler yapildi. Meclis-i Mebusan açildi.
- 1877-1878 Osmanli Rusya savasini bahane gösteren ve Meclis?in görevini yerine getiremedigini öne süren padisah meclis?i kapatti.
- Rusya Panislavizm akimina hiz vermisti.
- Bunun sonucunda Hersek?te isyan çikti.
- Bunu diger Balkan Uluslarinin isyanlari izledi.
- Avrupali devletler Istanbul?da bir konferans düzenlediler. Bu konferanstan Osmanli?nin iç islerine karisan kararlar çikti.
- Osmanli bu kadarlari kabul etmeyince Rusya Osmanli?ya savas açti.
1877 -1878 OSMANLI ? RUSYA SAVASI ?93 HARBI?
SEBEP:
Osmanli?nin Istanbul Konferansi kararlarini kabul etmemesi
-Ruslar hem dogudan, hem batidan saldirdilar.
-Kisa zamanda Istanbul önlerine kadar geldiler.
-Osmanli baris istedi.
-1878?de Ayastefonos ( Yesilköy) Antlasmasi yapildi.
-Ruslar bu antlasma ile Akdeniz?e inebiliyordu. Bu durumu çikarlarina uygun bulmayan Avrupa Devletleri yeni bir konferansin toplanmasini istediler. (Böylece Ayastefonos ölü bir antlasma oldu.)
-1878?de Berlin Antlasmasi yapildi.
Maddeleri;
Bulgaristan, Sirbistan, Karadag, Romanya bagimsiz olacak.
Bosna- Hersek bagimsiz olacak ama bir süre Avusturya?ya bagli olacak.
Batum, Kars, Ardahan Rusya?nin olacak.
Dogu Anadolu?daki Ermeniler için islahat yapilacak.
Osmanli Rusya?ya savas tazminati verecek.
Berlin Antlasmasi Sonrasi Yasanan Gelismeler
Rusya?nin Ayastefanos?daki gibi Akdeniz?e ulasmasi engellendi.
Osmanli Ingiltere ve Fransa?dan iyice uzaklasti. Almanya?ya yaklasti.
1.Dünya Savasinda Almanya?nin yaninda yer aldi.
3. Ingiltere ve Avusturya?nin Osmanli?yi ayakta tutma çabasi sona erdi. Osmanli?nin yikilmasi için ellerinden geleni yaptilar.
4. Bu Antlasmadan sonra Ermeni sorunu dogdu. Daha önce yapmadiklari sekilde ayaklandilar. 2.Abdülhamit?e suikast düzenlediler. Dernekler kurdular. Dogu Anadolu?da katliamlar yaptilar.1915?te Suriye?ye sürüldüler.
5. 1878?den sonra basin özgürlügü ve demokratiklesme çabalari engellendi.Istibdat dönemi basladi.
6. Avusturya Bosna Hersek? i 1979, Fransa Tunus?u 1881 Ingiltere Misir?i 1882 Ingiltere Kibris? i 1914de isgal etti.
Yunanistan Osmanli?dan toprak aldi.
-Yunanistan Girit?te isyan çikardi. Girit?e özerklik verildi.Balkan savaslari sonucunda da Yunanistan?a katildi.
Düyun-u Umumiye? nin kurulmasi 1882
-Ilk dis borç Kirim Savasi sirasinda Ingiltere?den alindi.
-Alinan paralar gelir getirici alanlarda kullanilmadi.
-Osmanli 1875?te borçlari ödeyemeyecegini bildirdi.
-Alacakli devletler Düyun-u Umumiye?yi kurup, Osmanli?nin tütün, pul, tuz, ipek gelirini buraya yönlendirdiler.
-Osmanli gelirlerini kaybedince yeni borçlar aldi. Avrupa?ya daha çok bagimli hâle geldi.
-Osmanli?nin borç problemi 24 Temmuz 1923?teki Lozan Antlasmasi ile çözümlendi.
2.MESRUTIYET 1908
Istibdat Dönemi herkesi yildirmisti.
Mesrutiyetin yeniden ilân edilmesini isteyen aydinlar Ittihat ve Terakki Dernegi?ni kurdular.
Bu dernek özellikle ordu mensuplari arasinda yayildi.
Mustafa Kemal de Vatan ve Hürriyet Dernegi?ni kurmustu.
Daha sonra bu dernek Ittihat ve Terakki ile birlesti.
Bu siralarda Ingiltere ve Rusya 1908?de Reval?de görüstü.
Makedonya?nin Osmanli?dan ayrilmasini istediler.
Ittihat ve Terrakililer bunun olmasini önlemek için mesrutiyeti ilân etmeye karar verdiler.
Cemiyet mensuplari subaylar askerleriyle ayaklandilar.
2.Abdülhamit mesrutiyeti ikinci kez ilân etmek zorunda kaldi.
Seçimler yapildi.Meclis-i Mebusan yeniden açildi.Cemiyet, Firka?ya dönüstü ve mecliste bir numarali parti oldu.
Mesrutiyeti istemeyenler ayaklandilar.
Selanik?te hazirlanan Hareket Ordusu bu isyani bastirdi.
Tarihte bu olaya 31 Mart olayi denir. (Rumi takvime göre) Aslinda 13 Nisan 1909?da olmustur.
Olaylarin sorumlusu görülen 2.Abdülhamit tahttan indirildi, yerine 5.Mehmet Resat tahta çikartildi.
2.ABDÜLHAMIT ?IN ISLAHATLARI
1. ve 2. Mesrutiyet?i ilân etti.
Ticaret okulu Sanayi-i Nefise Mektebi?ni açti.
Düyun-u Umumiye idaresi kuruldu.
Alman mimarisi örnek alinarak pek çok bina yapildi.
Tütün üretimini arttirmak için Reji idaresi kuruldu.
Bursa?da Ipekçilik Enstitüsü açildi.
5.MEHMET RESAT (1909-1918) ?9 YIL?
Osmanli?nin parçalandigi dönemde padisahlik yapmisti.
Trablusgarp Savasi 1911
1870 yilinda Italya birligini tamamladi.Ancak sömürgesi yoktu. Italya?nin Trablusgarp?i isgâl etmek isteme nedenleri;
Trablusgarp?in Italya?ya yakin olmasi.
Trablusgarp?in Osmanli?yla kara baglantisinin olmamasi ve Osmanli?nin deniz gücünden zayif olmasi.
Osmanli?nin iç sorunlarinin olmasi ve uluslar arasi destekten yoksun olmasi.
Italya?nin birligini geç tamamlayip sömürge bulmakta geç kalmasi ve bu yüzden zayif devletlerin güzel topraklarina göz dikmesi.
Ingiltere ve Fransa?nin Italya?yi ,Almanya?nin yanindan kendi yanlarina çekmek için Italya?ya Trablusgarp?a girme izni vermesi.
Italya?nin tüm Afrika?yi almak için Trablusgarp?i ilk adim olarak görmesi.
Italya önce büyük devletlerin destegini aldi.
Italya?ya gönüllü askerler gönderildi.
Savastan sonra 1912?de Usi Antlasmasi yapildi.
Maddeleri;
Trablusgarp Savasi?nin önemi:
Mustafa Kemal?in sömürgecilige karsi verdigi ilk savastir.
On iki ada bir anda Osmanli?nin elinden çikti.
Kuzey Afrika?daki son topragini kaybetti Osmanli.
BALKAN SAVASLARI 1912 ? 1913
1.BALKAN SAVASI 1912 ? Sirbistan+ Bulgaristan+Yunanistan+Karadag, Osmanliya karsi.
Nedenleri;
Osmanli?nin Italya ile savas halinde olmasi
Rusya?nin Balkanlardaki Panislavizm propogandasinin etkisi.
Balkan Devletlerin Osmanli?yi Balkanlardan atmak istemesi.
Osmanli ordusundaki silah,cephane, araç ve gereç yetersizliginin balkan uluslarinin cesaretlendirmesi.
Balkan milletlerinin Makedonya?da islahat yapma isteklerinin Osmanli tarafindan kabul edilmemesi.
Osmanli bu savasi kaybetti, Londra Konferansi yapildi.
Dogu Trakya (Edirne,Kirklareli,Tekirdag) Osmanli?nin elinden çikti.
2.BALKAN SAVASI 1913 ? Sirbistan+ Yunanistan + Karadag + Romanya ? Bulgaristan?a karsi.
NEDENI;
Londra Konferansi sonrasinda en çok topragi Bulgaristan?in almasi ve diger Balkan Devletlerinin bu durumdan rahatsiz olmalari.
Bu savasi firsat bilen Osmanli Dogu Trakya?yi geri aldi. Böylece Osmanli?nin sadece Yunanistan ve Bulgaristan ile siniri kaldi.
Bulgaristan ile 1913 Istanbul Antlasmasi ve
Yunanistan ile 1913 Atina Antlasmasi ile.. Dogu Trakya?nin Osmanli?ya ait oldugu kabul edildi.
= DAGILMAYI ÖNLEME ÇABALARI (Düsünce Akimlari) =
19. yy da ortaya atilan fikirlerdir.
1. Osmanlicilik: Osmanli ülkesinde yasayan herkesin Osmanli oldugunu savunan düsüncedir. Savunuculari Genç Osmanlilar (Mithat Pasa, Ziya Pasa..)dir.
2. Islâmcilik (ümmetçilik): Tüm Müslümanlarin birlesmesini içerir.Savunucularindan biri de 2.Abdülhamit?tir.
3. Turancilik: Dünyadaki tümü Türklerin birleserek bir devlet kurmasini içeren bir düsüncedir.Ittihat ve Terakkililer en büyük destekçisidir bu düsüncenin.Özellikle Enver Pasa.
4. Türkçülük: Türklerin çogunlukta yasadigi yerlerde bir Türk Devleti kurulmasini öneren düsüncedir. Bu düsünceye göre ? Ben Türk?üm? diyen herkes Türk?tür. Savunucular; Ziya Gökalp, Mustafa Kemal Atatürk.
5. Baticilik: Batinin bilim ve teknolojisini örnek almayi savunan düsüncedir. Tanzimat dönemi aydinlari bu düsünceden yanadirlar.
6. Federalciler: Federatif yönetimler kurulmasini içerir.Destekçisi Prens(Sehzade) Sabahattin.
? Bu fikirlerin ortaya atilma nedenleri;
Imparatorlugu parçalanmaktan kurtarmak.
Iyice tükenen topluma dinamizm kazandirmak.
1.DÜNYA SAVASI (1914-1918)
NEDENLERI;
Ingiltere ve Almanya arasindaki ekonomi ve silâhlanma yarisi.
Fransa?nin 1871?de Almanya ile Alsale- Loraine Bölgesi için yaptigi Sedan Savasi?nin öcünü almak istemesi.
Rusya?nin Balkanlari kendine baglamak için uyguladigi Panislavizm propogandasinin Avusturya- Maceristan?i rahatsiz etmesi.
Ingiltere ve Rusya?nin yaptigi Reval Görüsmeleri?nin Almanya?yi rahatsiz etmesi.
1914?te Sirbistan?i ziyaret eden Avusturya- Macaristan veliahti Ferdinand?in bir Sirpli milliyetçi tarafindan öldürülmesi zaten bloklanan Avrupa Devletleri için son damla oldu.
ITILAF DEVLETLERI ITTIFAK DEVLETLERI
?Sirbistan ?Avusturya - Macaristan
?Rusya ?Almanya
?Ingiltere ?Italya
?Fransa ?Bulgaristan
?ABD ?Osmanli
OSMANLI?NIN KATILMASI
Önce tarafsiz kaldi.
Sonra Enver Pasa Almanya yaninda savasti.
OSMANLI?NIN SAVASA GIRME NEDENLERI*
Enver Pasa?nin Almanya?ya duydugu hayranlik ve savasi Almanya?nin kazanacagini düsünmesi.
Osmanli?nin son zamanlarda kaybettigi topraklari geri alma düsüncesi.
Almanya gibi bir dostun her zaman ise yarayacagi düsüncesi.
Osmanli?nin borçlarindan ve kapitülasyonlardan kurtulma düsüncesi.
Enver Pasa?nin Almanya?nin yaninda savasa girecegine dair gizli bir antlasma yapmasi.
Akdeniz?de Ingiliz donanmasindan kaçan iki Alman Savas gemisinin Osmanli?ya siginmasi,Osmanli?nin bu gemileri satin aldigini duyurmasi ve bu gemilerin Rusya?nin Sivastopol Limani?ni bombalamalari.
Almanya?nin Osmanli?yi Kendi Yaninda Isteme Nedenleri; Osmanli savasa girerse yeni cepheler açilacak ve Almanya?nin yükünün hafifleyecek olmasi. Osmanli?nin Ingiltere?nin sömürgelerine giden yol üstünde olmasi, savasta bu yollarin kapanacak ve Ingiltere?ye yardim gidemeyecek olmasi. Almanya?nin Osmanli padisahinin halifelik nüfusundan yararlanarak Ingiltere?nin sömürgelerindeki Müslümanlari etkilemek istemesi. Osmanli?ya silâh,erzak verilirse genç askerlerinin basarili olacagina inanmasi.