DİL VE ANLATIM-LİSE EDEBİYAT KONU ANLATIMI-
AÇIKLAYICI ANLATIM
Özellikleri:
1.Dil daha çok göndergesel islevde kullanilir.
2.Ifadeler kesin ve açiktir.
3.Kelimeler genelde gerçek(temel)anlamlariyla kullanilirlar.
4.?Tanimlama, açiklayici betimleme, siniflandirma ,örneklendirme, karsilastirma, tanik gösterme, sayisal verilerden yararlanma ? gibi düsünceyi gelistirme yollarindan faydalanilir.
5. Yazarin amaci okuyucuyu bilgilendirmektir.
6.Ifade hiçbir engele ugramadan akip gider.
7.Gereksiz söz tekrari yapilmaz.
8.Ses akisini bozan, söylenmesi güç sesler ve kelimeler yoktur.
9.Dil ve ifade sade, gösterissiz ve pürüzsüzdür.
10.Düsünce ve duygular kisa ve kesin ifadelerle dile getirilir.
BETIMLEYICI ANLATIM
ÖZELLIKLERI:
1.Betimlemeler açiklayici ve sanatsal betimleme olmak üzere ikiye ayrilir.
2.kisinin iç dünyasini anlatan betimlemelere tahlil(ruhsal portre) denir.
3.Kisinin dis görünüsünü anlatan betimlemelere simgesel betimleme denir.
4.Roman, hikâye, tiyatro, gezi yazisi, Siir gibi türlerde kullanilir.
5.Kelimenin yan ve mecaz anlamlarina yer verilebilir.
Sanatsal Betimleme:
1.Izlenim kazandirmak amaciyla yazilir.
2.Degisik duyulara seslenen özel ayrintilar üzerinde durulur.
3.Ayrintilar sübjektif olarak verilir.
4.Amaç sanat yapmaktir.
Açiklayici Betimleme:
1.Bilgi vermek amaciyla yazilir.
2.Genel ayrintilar üzerinde durulur.
3. Ayrintilar objektif (oldugu gibi)olarak verilir.
4.Amaç sanat yapmak için degil, bir konu hakkinda bilgi vermektir.
5. Degisik duyulara seslenen özel ayrintilar üzerinde durulmaz.
6.Betimlenecek varliga kisisel duygu ve düsünceler katilmaz.
COSKU VE HEYECANA BAGLI (LIRIK) ANLATIM
Özellikleri:
1.Lirik anlatimda dil ?heyecana bagli islev?de kullanilir.
2.Cosku ve heyecana bagli anlatim daha çok siir, roman, hikâye, tiyatro türlerinde kullanilir.
3.Öyküleyici anlatimda bir olay ve durumun anlatilmasi; betimleyici anlatimda kisi, durum ve varliklarin betimlenmesi; lirik anlatimda ise duygularin ifade edilmesi esastir.
4. Cosku ve heyecana bagli anlatimlarda kelimeler daha çok mecaz ve yan anlamda kullanilir.
5.Öyküleyici anlatimlarda olay ve durumlar anlatilirken duygusal düsünceler katilmaz. Cosku ve heyecana bagli anlatimda duygular ve içinde bulunulan ruh hali yansitilir.
BETIMLEYICI ANLATIM
ÖZELLIKLERI:
1.Betimlemeler açiklayici ve sanatsal betimleme olmak üzere ikiye ayrilir.
2.kisinin iç dünyasini anlatan betimlemelere tahlil(ruhsal portre) denir.
3.Kisinin dis görünüsünü anlatan betimlemelere simgesel betimleme denir.
4.Roman, hikâye, tiyatro, gezi yazisi, Siir gibi türlerde kullanilir.
5.Kelimenin yan ve mecaz anlamlarina yer verilebilir.
6.
Sanatsal Betimleme:
1.Izlenim kazandirmak amaciyla yazilir.
2.Degisik duyulara seslenen özel ayrintilar üzerinde durulur.
3.Ayrintilar sübjektif olarak verilir.
4.Amaç sanat yapmaktir.
Örnek metinler:s.91-92?Ince Memed? ve ?Çarsi?
Açiklayici Betimleme:
1.Bilgi vermek amaciyla yazilir.
2.Genel ayrintilar üzerinde durulur.
3. Ayrintilar objektif (oldugu gibi)olarak verilir.
4.Amaç sanat yapmak için degil, bir konu hakkinda bilgi vermektir.
5. Degisik duyulara seslenen özel ayrintilar üzerinde durulmaz.
6.Betimlenecek varliga kisisel duygu ve düsünceler katilmaz.
Örnek metinler: s.92?Akdeniz Bölgesi?
ÖYKÜLEYICI ANLATIM
ÖZELLIKLERI:
1.Olay, kisi, mekân ve zaman ortak ögeleridir.
2.Olaylar birinci sahsin agzindan anlatilabilir.(Anlatici olay kahramanlarindan biridir)
3.Sanat metinleri öyküleyici anlatimla yazilir.
4.Olaylar ilahi bakis açisiyla anlatilabilir.
5.Olaylar 3.sahsin agzindan anlatilabilir.(Olan biten bir kamera sessizligiyle izlenip anlatilir
6. Kisi, mekân ve zaman olay ve olay örgüsünü olusturmak için kullanilan ögelerdir.
7.Öyküleyici anlatim hikâye, roman, ani, söylesi, görüsme(mülakat) gibi metin türlerinde kullanilir.
8.Öyküleyici anlatimda bir olayin olmasi sarttir.
9.Yasanmis olaylarda olay zincir, kurgulanmis olaylarda olay zinciri vardir.
10. 3.Sahis anlatimda anlatici her seyi bilir.
11. Öyküleyici anlatim sanat metinlerinde ve ögretici metinlerde kullanilir.
12.Sanat metinlerinde anlatici kurmaca kisi öyküleyici metinlerde ise gerçek bir kisidir.
13.Kelimeler daha çok mecaz ve yan anlamda kullanilir.
Örnek metinler için bakiniz Dil ve anlatim kitabinda sayfa 73 (Kefil), 75 (Kibris?in Fethi)76,(Cemile),77(On Ikiye Bir Var),78(Biz Insanlar),81(Ayi ve Iki Ahbap),82(Istanbul?un Fethi),83 (Basini Vermeyen Sehit)adli metinler.
COSKU VE HEYECANA BAGLI (LIRIK) ANLATIM
Özellikleri:
1.Lirik anlatimda dil ?heyecana bagli islev?de kullanilir.
2.Cosku ve heyecana bagli anlatim daha çok siir, roman, hikâye, tiyatro türlerinde kullanilir.
3.Öyküleyici anlatimda bir olay ve durumun anlatilmasi; betimleyici anlatimda kisi, durum ve varliklarin betimlenmesi; lirik anlatimda ise duygularin ifade edilmesi esastir.
4. Cosku ve heyecana bagli anlatimlarda kelimeler daha çok mecaz ve yan anlamda kullanilir.
5.Öyküleyici anlatimlarda olay ve durumlar anlatilirken duygusal düsünceler katilmaz. Cosku ve heyecana bagli anlatimda duygular ve içinde bulunulan ruh hali yansitilir.
DESTANSI(EPIK)ANLATIM
Özellikleri:
1.Olaganüstü olaylar ve kisiler anlatilir.
2.Destan türünün yigitçe havasi vardir.
3.Yapip etmeler yani fiiller ön plandadir.
4.Tarihi konular ve kahramanliklar islenir.
5.Etkileyici bir özellik tasir.
6.Sürekli hareket vardir.
7.Kelimeler mecaz ve yan anlamlarda kullanilabilirler.
8 Siir, destan roman, hikâye, tiyatro, destansi anlatimin kullanildigi türlerdir.
9.Anlatimda abartiya yer verilebilir.
10.Sanatli bir dil kullanilir.
Örnek metin: s.124 Çanakkale Sehitlerine, s. 125Sivastopol,Osmancik, Kanije Kalesi?nin Fethi, Genç Osman
EMREDICI ANLATIM
Özellikleri:
1.Dil aliciyi harekete geçirme islevinde kullanilir.
2.Emir, telkin, öneri anlami tasiyan ifadeler yer verilir.
3.Ögretici ve açiklayici yönleri vardir.
4.Cümlelerde fiiller hakimdir.
5.Uyulmasi beklenen bir üslubu vardir.(Zorlama anlami vardir)
6.Sosyal hayatin düzenlenmesinde emredici anlatim kullanilir.
7.Trafik kurallari, bazi esyalarin kullanma kilavuzlari, ilaçlarin kullanma kilavuzlari emredici anlatima örnek verilebilir.
ÖGRETICI ANLATIM
1.Dil daha çok göndergesel islevde kullanilir.
2.Söz sanatlarina, kelimelerin mecaz anlamlarina yer verilmez.
3.Verilen bilgiler örneklerle ve tanimlarla pekistirilir.
4.Daha çok nesnel cümleler kullanilir.
5.Açiklama, aydinlatma, bilgi verme amaçlariyla yazilir.
6.Ögretici metnin anlasilmasi ve yorumlanmasi için okuyucunun verilen bilgiyi kavrayabilecek birikime sahip olmasi gerekir.
7.Ifade hiçbir engele ugramadan akip gider.
8.Gereksiz söz tekrari yapilmaz.
9.Ses akisini bozan, söylenmesi güç sesler ve kelimeler yoktur.
10.Dil ve ifade sade, gösterissiz ve pürüzsüzdür.
11.Düsünce ve duygular kisa ve kesin ifadelerle dile getirilir.
12.Bu anlatim türü daha çok ansiklopedilerde ve ders kitaplarinda kullanilir.
13.Tarihi metinler, Felsefi metinler, Bilimsel metinler gibi bölümleri vardir.
TARTISMACI ANLATIM
Özellikleri:
1.Dil daha çok göndergesel islevde kullanilir.
2.Düsünce ve duygular kisa ve kesin ifadelerle dile getirilir.
3.Dil ve ifade sade, gösterissiz ve pürüzsüzdür.
4.Gereksiz ifadelere yer verilmez.
5.Karmasik ve anlasilmasi güç cümleler kullanilmaz.
6.Ses akisini bozan, söylenmesi güç sesler ve kelimeler yoktur.
7.Savunulan ve karsi çikilan görüslere yer verilir.
8.Iki farkli bakis açisinin oldugu konular bu türde islenmeye daha elverislidir.
9.Fikra, deneme, makale, röportaj gibi türlerde kullanilir.
10.Yetenege, bilgi ve deneyime göre yöntem belirlenir.
11.Elestirici bir bakis açisiyla yazilirlar. Anlatim tarzi sohbete varabilir.
12.Ihtimal bildirmeyen, kesin, kanitlanmis bilgiler kullanilir.
Örnek metinler için bakiniz Dil ve anlatim kitabinda sayfa 160?161?162?deki metinler
KANITLAYICI ANLATIM
Özellikleri:
1.Inandirma, aydinlatma, kendi görüsünü kabul ettirme amaç edinilir.
2.Kavramlari tanimlama ve açiklama önemlidir.
3.Okuyucu ve dinleyiciyi ikna etmek, düsündürmek ve üzerinde durulan konudan uzaklasmamak için bazi kelime, kelime gruplari ve cümleler tekrar edilir.
4. Konusmaci ve yazar üzerinde durdugu konuyu aydinlatmak ve düsüncelerini kabul ettirmek için örneklere basvurur.
5.Konusmaci ve yazar konuyu aydinlatmak maksadiyla farkli kisilerin düsüncelerine müracaat eder.
6.Kelimeler ve kelime gruplari gerçek anlaminda kullanilir.
7.Dil daha çok göndergesel islevde kullanilir.
8. ?Tanimlama, açiklayici betimleme, siniflandirma örneklendirme, karsilastirma, tanik gösterme, sayisal verilerden yararlanma ? gibi düsünceyi gelistirme yollarindan faydalanilir.
9.Kanitlayici anlatimda hitap edilen toplumun kültür düzeyi ve beklentileri önemlidir.
ÖGRETICI METINLER, AÇIKLAYICI METINLER, TARTISMACI METINLER, KANITLAYICI METINLER?IN BENZER VE FARKLI YÖNLERI
Anlatim türleri Ortak özellikleri Farkli özellikleri
Ögretici metinler ?Dil göndergesel islevde kullanilir.
?Kelimeler gerçek anlamda kullanilir.
?Amaç bilgi, vermektir.
?Tanimlama, açiklama ve örneklendirmeden yararlanilir.
?Kesin, açik ve anlasilir ifadelere yer verilir.
?Sade, gösterissiz bir dil kullanilir. Ögretici metinlerde okuyucunun gerekli bilgi birikimine sahip olmasi gerekir.
Açiklayici metinler
Tartismaci metinler Tartismaci anlatimda iki farkli bakis açisinin oldugu konular islenir.
Kanitlayici metinler Kanitlayici anlatimda kendi görüsünü kabul ettirme amaçlanir.
DÜSSEL (FANTASTIK) ANLATIM
Düssel Anlatimin Özellikleri:
1.D.A.da konu; olaganüstü ve fantastik özelliklere sahip, hayal ürünüdür.
2.Zaman belirli ya da belirsizdir; olaganüstü özelliklere sahip olabilir.
3.Mekân, olaganüstü, düssel ögelerden olusmus olabilir. Mekân günlük yasamda karsilasamayacagimiz niteliktedir.
4.Kisiler çogu zaman gerçekten uzak kisilerdir. Olaganüstü nitelikte olabilirler.
5.Düssel anlatimda hayal, varsayim, abartma, kisilestirme gibi unsurlar çok kullanilir.
6.Daha çok di? li veya mis?li geçmis zaman kipi kullanilir.
Örnekler: Harry Potter, Yüzüklerin Efendisi, Gora, E.T,Yildiz Savaslari
Düssel Anlatimla; Düssel Olmayan Metinlerin Benzer Ve Farkli Yönleri:
Benzerlikleri:
Her iki anlatimda da yapiyi meydana getiren ögeler (kisi,zaman,mekan,ve olay örgüsü)aynidir.
Farkliliklari:
1.Düssel anlatimda: D.A.da konu; olaganüstü ve fantastik özelliklere sahip,hayal ürünüdür.
Düssel Olmayan Anlatimda: Konu yasanmis ya da yasanabilir olmalidir. Günlük yasama ait unsurlar konu olabilir.
2. Düssel anlatimda: Tema hayali unsurlardan olusur
Düssel Olmayan Anlatimda: Tema konuyla ilgili olarak günlük yasama ait, yasanabilir özelliktedir.
3. Düssel anlatimda: Zaman belirli ya da belirsizdir. Bazen zaman ötesi nitelikler tasir.
Düssel Olmayan Anlatimda: Zaman belirli ya da belirsizdir. Içinde bulundugumuz zamanin özelliklerine sahiptir.
4. Düssel anlatimda: Mekân olaganüstü, düssel ögelerden olusmus olabilir. Mekân günlük yasamda karsilasamayacagimiz niteliktedir.
Düssel Olmayan Anlatimda: Mekân, olaganüstü düssel ögelerden uzak siradan, günlük yasamda karsilasacagimiz mekânlardir.
5. Düssel anlatimda: Kisiler çogu zaman gerçekten uzak kisilerdir. Olaganüstü nitelikte olabilirler.
Düssel Olmayan Anlatimda: Kisiler gerçekte olabilecek, siradan, günlük yasamda karsilasabilecegimiz kisilerdir.
GELECEKTEN SÖZ EDEN ANLATIM
Gelecekten söz eden anlatimin kullanildigi metin türleri: roman, hikâye, tiyatro, siir, deneme
Gelecekten söz eden metinlerin ortak özellikleri:
1. Gelecekten söz eden metinler varsayim ile olusmustur.
2. Gelecekten söz eder.
3. Verilerden yola çikilarak gelecege ait tahmin yapilabilir.
4. Olandan çok olmasi istenilen anlatilir.
5. Gerçeklesmesi mümkün olmayan tasari ve düsünceler(ÜTOPYA) anlatilir.
6. Genellikle gelecek zaman ifadesi kullanilir.
?Gelecekten söz eden anlatim? ile ?Düssel anlatim? arasindaki benzerlik ve farkliliklar: Gelecekten söz eden anlatimda ve düssel anlatimda kisinin kendi hayal dünyasindakiler dile getirilir ve buna göre bir anlatim yolu seçilir. Düssel anlatimda gerçeklikle ilgisi olmayan tamamen çagrisimlara dayali olaylar, kisiler, zamanlar anlatilir ve bu yapi unsuruyla konu ve tema olusturulur. Gelecekten söz eden anlatimda ise gerçeklerden yola çikilarak tahmine dayali bir anlatim yolu benimsenir. Yani gelecekten söz eden anlatim gerçege daha yakindir.
SÖYLESMEYE BAGLI ANLATIMLA OLUSTURULMUS METINLERIN ÖZELLIKLERI
1.Jest ve mimikler anlatimin gücünü arttirir.
2.Sohbet, mülakat ve diyalog, monolog metinleri söylesmeye baglidir.
3.Karsilikli konusmalar, baglama ve konusulan kisiye göre degisebilir.
4.Görme ve isitmeyle kurulan iletisim önemlidir.
5.Vurgu ve tonlama önemlidir.
6.Hikâye Roman Tiyatro, Mülakat, Röportaj, Monolog söylesmeye bagli anlatimin kullanildigi metin türleridir.
7.Roman, hikâye ve tiyatrolardaki karsilikli konusmalara diyalog, iç konusmalara ise monolog denir.
8.Tekrarlar söylesmeye bagli anlatimlarda ifadeyi kuvvetlendirir.
9.Söylesmeye bagli metinlerde anlatimin süresi sinirlandirilmalidir.
MIZAHI ANLATIM
Özellikleri:
1.Okuyucuda uyandirilmak istenen etkiye göre düzenlenir.
2.Ses, taklit, hareket ve konusma önemlidir.
3.Mizahi unsurlarda gerçekten sapma vardir.
4.Mizahi unsurlari olusturmada karsilastirmalar, durumlar, hareketler, kelime ve kelime gruplarindan yararlanilabilir.
5.Amaç okuyucuyu düsündürmek ve eglendirmektir.
6. Roman, hikâye, tiyatro, siir, deneme gibi türlerde kullanilir.
7.Mizahi anlatimlarda dil bir olayi anlatmak için kullanilir.(sanatsal, edebi islevlerde kull.)
DESTANSI(EPIK)ANLATIM
Özellikleri:
1.Olaganüstü olaylar ve kisiler anlatilir.
2.Destan türünün yigitçe havasi vardir.
3.Yapip etmeler yani fiiller ön plandadir.
4.Tarihi konular ve kahramanliklar islenir.
5.Etkileyici bir özellik tasir.
6.Sürekli hareket vardir.
7.Kelimeler mecaz ve yan anlamlarda kullanilabilirler.
8 Siir, destan roman, hikâye, tiyatro, destansi anlatimin kullanildigi türlerdir.
9.Anlatimda abartiya yer verilebilir.
10.Sanatli bir dil kullanilir.
DÜSSEL (FANTASTIK) ANLATIM
Düssel Anlatimin Özellikleri:
1.D.A.da konu; olaganüstü ve fantastik özelliklere sahip, hayal ürünüdür.
2.Zaman belirli ya da belirsizdir; olaganüstü özelliklere sahip olabilir.
3.Mekân, olaganüstü, düssel ögelerden olusmus olabilir. Mekân günlük yasamda karsilasamayacagimiz niteliktedir.
4.Kisiler çogu zaman gerçekten uzak kisilerdir. Olaganüstü nitelikte olabilirler.
5.Düssel anlatimda hayal, varsayim, abartma, kisilestirme gibi unsurlar çok kullanilir.
6.Daha çok di? li veya mis?li geçmis zaman kipi kullanilir.
Örnekler: Harry Potter, Yüzüklerin Efendisi, Gora, E.T,Yildiz Savaslari
Düssel anlatimla; Düssel olmayan metinlerin benzer ve Farkli yönleri:
Benzerlikleri:Her iki anlatimda da yapiyi meydana getiren ögeler (kisi,zaman,mekan,ve olay örgüsü)aynidir.
Farkliliklari:
1.Düssel anlatimda: D.A.da konu; olaganüstü ve fantastik özelliklere sahip,hayal ürünüdür.
Düssel Olmayan Anlatimda: Konu yasanmis ya da yasanabilir olmalidir. Günlük yasama ait unsurlar konu olabilir.
2. Düssel anlatimda: Tema hayali unsurlardan olusur
Düssel Olmayan Anlatimda: Tema konuyla ilgili olarak günlük yasama ait, yasanabilir özelliktedir.
3. Düssel anlatimda: Zaman belirli ya da belirsizdir. Bazen zaman ötesi nitelikler tasir.
Düssel Olmayan Anlatimda: Zaman belirli ya da belirsizdir. Içinde bulundugumuz zamanin özelliklerine sahiptir.
4. Düssel anlatimda: Mekân olaganüstü, düssel ögelerden olusmus olabilir. Mekân günlük yasamda karsilasamayacagimiz niteliktedir.
Düssel Olmayan Anlatimda: Mekân, olaganüstü düssel ögelerden uzak siradan, günlük yasamda karsilasacagimiz mekânlardir.
5. Düssel anlatimda: Kisiler çogu zaman gerçekten uzak kisilerdir. Olaganüstü nitelikte olabilirler.
Düssel Olmayan Anlatimda: Kisiler gerçekte olabilecek, siradan, günlük yasamda karsilasabilecegimiz kisilerdir.
Örnek metinler için bakiniz Dil ve anlatim kitabinda sayfa 176(?Bitmeyecek Öykü? ,?Agri Dagi?), 177 (Dünyalar Savasi) adli metinler
EMREDICI ANLATIM
Özellikleri:
1.Dil aliciyi harekete geçirme islevinde kullanilir.
2.Emir, telkin, öneri anlami tasiyan ifadeler yer verilir.
3.Ögretici ve açiklayici yönleri vardir.
4.Cümlelerde fiiller hakimdir.
5.Uyulmasi beklenen bir üslubu vardir.(Zorlama anlami vardir)
6.Sosyal hayatin düzenlenmesinde emredici anlatim kullanilir.
7.Trafik kurallari, bazi esyalarin kullanma kilavuzlari, ilaçlarin kullanma kilavuzlari emredici anlatima örnek verilebilir.
KANITLAYICI ANLATIM
Özellikleri:
1.Inandirma, aydinlatma, kendi görüsünü kabul ettirme amaç edinilir.
2.Kavramlari tanimlama ve açiklama önemlidir.
3.Okuyucu ve dinleyiciyi ikna etmek, düsündürmek ve üzerinde durulan konudan uzaklasmamak için bazi kelime, kelime gruplari ve cümleler tekrar edilir.
4. Konusmaci ve yazar üzerinde durdugu konuyu aydinlatmak ve düsüncelerini kabul ettirmek için örneklere basvurur.
5.Konusmaci ve yazar konuyu aydinlatmak maksadiyla farkli kisilerin düsüncelerine müracaat eder.
6.Kelimeler ve kelime gruplari gerçek anlaminda kullanilir.
7.Dil daha çok göndergesel islevde kullanilir.
8. ?Tanimlama, açiklayici betimleme, siniflandirma örneklendirme, karsilastirma, tanik gösterme, sayisal verilerden yararlanma ? gibi düsünceyi gelistirme yollarindan faydalanilir.
9.Kanitlayici anlatimda hitap edilen toplumun kültür düzeyi ve beklentileri önemlidir.
MIZAHI ANLATIM
Özellikleri:
1.Okuyucuda uyandirilmak istenen etkiye göre düzenlenir.
2.Ses, taklit, hareket ve konusma önemlidir.
3.Mizahi unsurlarda gerçekten sapma vardir.
4.Mizahi unsurlari olusturmada karsilastirmalar, durumlar, hareketler, kelime ve kelime gruplarindan yararlanilabilir.
5.Amaç okuyucuyu düsündürmek ve eglendirmektir.
6. Roman, hikâye, tiyatro, siir, deneme gibi türlerde kullanilir.
7.Mizahi anlatimlarda dil bir olayi anlatmak için kullanilir.(sanatsal, edebi islevlerde kull.)
ÖYKÜLEYICI ANLATIM
ÖZELLIKLERI:
1.Olay, kisi, mekân ve zaman ortak ögeleridir.
2.Olaylar birinci sahsin agzindan anlatilabilir.(Anlatici olay kahramanlarindan biridir)
3.Sanat metinleri öyküleyici anlatimla yazilir.
4.Olaylar ilahi bakis açisiyla anlatilabilir.
5.Olaylar 3.sahsin agzindan anlatilabilir.(Olan biten bir kamera sessizligiyle izlenip anlatilir
6. Kisi, mekân ve zaman olay ve olay örgüsünü olusturmak için kullanilan ögelerdir.
7.Öyküleyici anlatim hikâye, roman, ani, söylesi, görüsme(mülakat) gibi metin türlerinde kullanilir.
8.Öyküleyici anlatimda bir olayin olmasi sarttir.
9.Yasanmis olaylarda olay zincir, kurgulanmis olaylarda olay zinciri vardir.
10. 3.Sahis anlatimda anlatici her seyi bilir.
11. Öyküleyici anlatim sanat metinlerinde ve ögretici metinlerde kullanilir.
12.Sanat metinlerinde anlatici kurmaca kisi öyküleyici metinlerde ise gerçek bir kisidir.
13.Kelimeler daha çok mecaz ve yan anlamda kullanilir.
SÖYLESMEYE BAGLI ANLATIMLA OLUSTURULMUS METINLERIN ÖZELLIKLERI
1.Jest ve mimikler anlatimin gücünü arttirir.
2.Sohbet, mülakat ve diyalog, monolog metinleri söylesmeye baglidir.
3.Karsilikli konusmalar, baglama ve konusulan kisiye göre degisebilir.
4.Görme ve isitmeyle kurulan iletisim önemlidir.
5.Vurgu ve tonlama önemlidir.
6.Hikâye Roman Tiyatro, Mülakat, Röportaj, Monolog söylesmeye bagli anlatimin kullanildigi metin türleridir.
7.Roman, hikâye ve tiyatrolardaki karsilikli konusmalara diyalog, iç konusmalara ise monolog denir.
8.Tekrarlar söylesmeye bagli anlatimlarda ifadeyi kuvvetlendirir.
9.Söylesmeye bagli metinlerde anlatimin süresi sinirlandirilmalidir.
TARTISMACI ANLATIM
Özellikleri:
1.Dil daha çok göndergesel islevde kullanilir.
2.Düsünce ve duygular kisa ve kesin ifadelerle dile getirilir.
3.Dil ve ifade sade, gösterissiz ve pürüzsüzdür.
4.Gereksiz ifadelere yer verilmez.
5.Karmasik ve anlasilmasi güç cümleler kullanilmaz.
6.Ses akisini bozan, söylenmesi güç sesler ve kelimeler yoktur.
7.Savunulan ve karsi çikilan görüslere yer verilir.
8.Iki farkli bakis açisinin oldugu konular bu türde islenmeye daha elverislidir.
9.Fikra, deneme, makale, röportaj gibi türlerde kullanilir.
10.Yetenege, bilgi ve deneyime göre yöntem belirlenir.
11.Elestirici bir bakis açisiyla yazilirlar. Anlatim tarzi sohbete varabilir.
12.Ihtimal bildirmeyen, kesin, kanitlanmis bilgiler kullanilir.