CÜMLEDE ANLAM-LİSE EDEBİYAT KONU ANLATIMI-

1.ESANLAMLI YA DA YAKIN ANLAMLI CÜMLE

Farkli sözcüklerle kurulan fakat ayni düsünceyi anlatan cümlelerdir.

----Sevgi sadakatle taçlasmadikça ömrü kizgin çöllerdeki bir damla yas kadardir.

----Sadakatin olmadigi bir sevgi uzun ömürlü olamaz.

----Kiyiyi gözden kaybetmeye cesaret edemeyen insan yeni okyanuslar kesfedemez.(Andre Gide)

----Hayatinda riskleri göze alamayan insan basarili olamaz.

----Eger bir insan hangi limana yelken açtigini bilmiyorsa, hiçbir rüzgar isine yaramaz.

----Belirli bir hedefi olmayan insan, hangi olanaklara sahip olursa olsun basarili olamaz.

----Yasamak, karanlik geceye ragmen, bugulanmis pencere camina günesi çizebilmektir.(Anonim)

----En zor anlarda bile umudunu kaybetmeyen insan gerçekten yasiyor demektir.

----Yasam içinde siyah da bulunan bir gökkusagidir.

----Yasam tüm güzelliklerinin yaninda olumsuzluklari da barindirir.

2.NEDEN- SONUÇ CÜMLESI

Yarginin gerçeklesme nedeni ve sonucu cümle içinde verilir .

----Sinavda heyecanlandigi için bazi sorulari yapamadi.

----Bakimsizliktan ev harabeye dönmüstü.

----Matbaanin bulunmasiyla okuma yazma orani artti.

----Asiri sicaklar can kaybina yol açti.

----Yogun kar yagisi nedeniyle yollar trafige kapatildi.

----Hediye almadim diye bana darilmis.

3.AMAÇ ? SONUÇ CÜMLESI

Öznenin isi, hareketi gerçeklestirme amaci ve sonucu cümle içinde verilir.

----Borçlarindan kurtulmak için evini satmis.

----Ailesini görmeye Almanya? ya gitmis.

----Basbakan, ticari anlasmalar yapmak üzere yurtdisina çikiyor.

----Bu ,bizi birbirimize düsürmek maksadiyla söylenmis bir sözdür.

----Sair, siirinde herkes anlayabilsin diye yalin bir dil kullanmis.

----Yazar,elestirmene sirin görünmek maksadiyla iki yüzlü davraniyor.

4.KOSUL CÜMLESI

Eylemin ya da hareketin gerçeklesmesi bir sarta (kosula) bagli olan cümlelerdir

----Sanatçi yapitinda toplumu anlatirsa ölümsüzlesir

----Aksam baban gelsin , alisverise çikariz.

----Müzik dinleyebilirsin ama sesini fazla açmayacaksin.

----Aksama geri vermek üzere bu kitabi alabilirsin.

----Bizim buralara yagmur yagdikça her yer toprak kokardi.

----Her günes dogdugunda beni hatirla.

5.KARSILASTIRMA BILDIREN CÜMLELER

Iki kavram arasinda benzerlik ya da farkliliklarin ortaya konmasidir.

----Sinema da tiyatro gibi görsel bir sanattir.

----Dogu Anadolu?nun kisi Akdeniz Bölgesi?ne göre daha çetin geçer.

----Yahya Kemal de Necip Fazil da siirlerinde ölüm temasina çok yer vermistir.

----Bu yilki ürün geçen yila nazaran daha bereketliydi.

----Sanatçi,diger çagdaslarina göre daha sade bir dil kullanmistir.

----Ressam bu yapitinda ise digerlerine göre daha canli

renkleri kullanmistir.

6. ÖZNEL ANLATIMLI CÜMLELER

Söyleyenin kendi kisisel duygu ve düsüncelerini içeren cümlelerdir.

----Izmir,tarihi ve dogal güzellikleriyle essiz bir sehrimizdir.

----Sair söyleyis güzelligiyle türkü tadinda bir siir sunuyor bize.

----Konferansa katilanlarin saçma sapan fikirleri beni iyice sikmisti.

----Yazar,sürükleyici anlatimi ve ilginç betimlemeleriyle

okuyucuyu olayin içinde yasatiyor.

----Çatik kaslari,yarali yüzüyle insani ürküten bir havasi vardi.

7.NESNEL ANLATIMLI CÜMLELER

Dogrulugu ya da yanlisligi gözlem ve deneylerle kanitlanabilir nitelikli cümlelerdir.Bu cümlede konusanin duygu ve düsünceleri yer almaz.

----Filmde olaylar küçük bir kasabada geçiyor.

----Eser dört bölüm halinde sinemaya uyarlanmis.

----Turizm gelirleri geçen yila oranla yüzde 5?lik bir artis göstermistir.

----Aruz ölçüsüyle yazilan siirde nazim birimi dörtlüktür.

----Dört perdede olusan bu oyunda yazar,aile bireyleri arasindaki sorunlari anlatir.

8.DOGRUDAN ANLATIMLI CÜMLELER

Herhangi bir konuda bir kisinin görüs ve düsünceleri hiçbir degisiklige ugratilmadan verilir.Bu cümle genellikle tirnak içinde gösterilir.

----Çiçero?nun ?Bir yerde yasam varsa orada umut da vardir.?sözü çok hosuma gider.

----Kadin,arkadasinin kulagina egilerek: ?Birazdan kalkalim mi??diye fisildadi.

----Bu konuda atalarimiz: ?Cesurun bakisi,korkagin kilicindan keskindir.?der.

----Deskartes?in: ?Düsünüyorum öyleyse varim.?sözü çok ünlüdür.

9.DOLAYLI ANLATIMLI CÜMLELER

Bir kisinin sözünün söylendigi biçimde degil de,bazi degisiklikler yapilarak aktarildigi cümlelerdir.

----Onunla bir daha konusmayacagini söyledi.

----Bernard Shaw,düsünmenin ruhun kendisiyle konusmasi oldugunu söylerdi.

----Doktor,babama ilaçlari mutlaka içmesi gerektigini tembih etti.

----Yazar,sanatçi olunabilmek için çok çalisilmasi gerektigini vurguladi.

10.USLUP VE IÇERIK(KONU)CÜMLESI

Yazarin yapitinda neyi anlattigi konuya (içerik)girer.Bu konuyu islerken kullandigi sözcükler ve cümleler de usluba girer.

----Yazar yapitinda 1.Dünya Savasi yillarindaki insanlarin çektigi acilari gözler önüne serer.(Konu)

----Betimlemelerde sifatlara sikça yer veren sanatçi cümleleri uzun tutmustur.(Uslup)

----Romanda,Bati?nin yasam tarzina özenen bir ailenin yavas yavas çöküsü anlatilir.(Konu)

----Sairin,siirlerinde oldukça az kullanilan sözcüklere ve deyimlere yer vermesi dikkati çeker.(Uslup)

11.ASAMALI DURUM BILDIREN CÜMLELER

Bir olayin,durumun olumlu ya da olumsuz yönde giderek degistigini anlatan cümlelerdir.

----Kadin,her geçen gün biraz daha kötülesiyor.

----Havalar gittikçe soguyor.

----Bu çocugun günden güne huyu degisiyor.

----Ülkemiz her geçen yil biraz daha büyüyen ekonomisiyle gelecekte gelismis ülkeler seviyesine çikacaktir.

12.KINAYELI ANLATIMLI CÜMLE

Bir gerçegi ortaya koymak amaciyla sözü imali olarak tam karsiti gelecek biçimde kullanmaktir.

----Okulunu ne kadar çok sevdigin yirmi gün devamsizlik yapmandan belli.

----Esinin gözündeki morluktan onu ne kadar çok sevdigin anlasiliyor.