CUMHURIYET DÖNEMI EDEBIYATI (1923-1940)-LİSE EDEBİYAT KONU ANLATIMI-

            Cumhuriyetin ilanindan sonra edebiyatimiz, çagdas anlayislar dogrultusunda gelismesini basariyla sürdürmüstür. Cumhuriyetin ilk yillarinda ?Bes Hececiler? olarak adlandirilan sairler toplulugu, en parlak dönemlerini yasamaktaydi. Yine bu yillarda Kurtulus Savasi?nin etkisiyle edebiyatta genel olarak Anadolu?ya bir yönelim baslar.

            Bu dönemin özelliklerini söyle siralayabiliriz:

1-     Yazi diliyle konusma dili arasindaki fark ortadan kalkmis dildeki sadelesme çama.ari araliksiz olarak sürmüstür.

2-     Edebiyatimiz bu dönemde toplumcu bir karakter kazanmis gerçekçi bir anlayis güdülmüstür.

3-     Aruz ölçüsünün yerini hece ölçüsü almis, siirlerde de günlük konusma dili kullanilmistir. Yine bu dönemde siirin biçimce daha da serbestlesmesi saglanmistir.

4-     Siir, roman, hikaye ve tiyatro gibi türlerde önemli gelismeler olmustur.

5-     Cumhuriyetin kurulusuyla 1940 (Ikinci Dünya Savasi) yillari arasinda eser veren sair ve yazarlar genellikle daha önceki Milli Edebiyat akiminin etkisinde tam anlamiyla ?yerli? ve ?halka dogru? ; veya Bati?nin, özellikle Fransiz edebiyatinin etkisinde kisisel yollarinda yürümüslerdir.

Yine bu dönemde (1928) ortaya çikan ?Yedi Mesaleciler?, ?Bes Hececiler? gerçeklere dayanmayan ?memleket edebiyati? anlayisina sahip olmakla suçlamislardir. Amaçlari ?canli, samimim ve gerçekçi olmak? seklinde açiklamislardir. ?Yedi Mesaleciler? adini almalarinin nedeni ise ?Yedi Mesale? adli derginin etrafinda toplanmis olmalari ve bu adla ortak bir yapit yayinlamalaridir. Bu sanatçilar sunlardir:

MUAMMER LÜFTI BAHSI

VASVI MAHIR KOCATÜRK

ZIYA OSMAN SABA

SABRI ESAT SIYAVUSGIL

CEVDET KUDRET SOLOK

YASAR NABI NAYIR

KENAN HULUSI KORAY

1940 SONRASI EDEBIYATI

            Ikinci Dünya Savasi sonrasinda ?insan?, ?yasam? ve ?dünya? arasinda güvenilir olmayi gerektirir; yeni ortaya çikan dünya görüsleri; sanat anlayisimizda köklü degisikliklere yol açar.

            Hikaye, roman ve tiyatro eserlerinde ?yurt? ve ?köy? sorunlarina yönelim basladi.

            1940 yilinda Orhan Veli Kanik, Melik Cevdet Anday, Oktay Rifat Horozcu, ?Garip? adli bir siir kitabi yayinlayarak yeni bir hareketi baslattilar. Buna ?I. YENI SIIR HAREKETI? adi verildi. Amaçlari, siirde iç ahengi yakalamaktir. Dis ahenk ögesi olan ölçü ve uyaga önem vermezler. Söz sanatlarin siir için zararli bulmuslar ve siirin kaynaginin bilinçalti olmasi gerektigini savunmuslardir. ?Siir halka seslenmelidir? anlayisiyla günlük hayatta olan her seyi siire konu olarak almislardir.

            Daha sonralari ortaya çikan ve ?IKINCI YENILER? adi verilen sairler ise ?siir için sanat ? anlayisina dayanan, sürrealizmden daha asiri bir soyutlama anlayisini sürdürmüslerdir. Bu sanatçilardan bazilari sunlardir: Ilhan Berk, Turgut Uyar, Edip Cansever, Cemal Süreya, Ece Ayhan.

1940?tan Sonraki Türk Edebiyatinda Roman ve Hikayede Sosyal (toplumsal)Gerçekçiler:

Bu akim ; bir meseleyi, bir derdi ortaya koyarak, topluma faydali olmak istiyordu. Ilk ürünleri, Anadolu köy romanciligidir. Konulari: isçi-irgat hayati,sinif çatismalari,grev-lokavt gibi durumlar, toprak-su kavgalari...

Önemli Temsilcileri:

Kemal Tahir: Konularini cezaevi yasantilarindan , Kurtulus Savasi?ndan, eskiya menkibelerinden aldi. Gerçek bir Anadolu romani olusturdu.

Eserleri: Roman:Yorgun Savasçi,Devlet Ana ...

Orhan Kemal: Hayatina girmis yüzlerce kisinin kader ve direnislerini yazdi. Sürükleyicilik,tabiilik, gerçeklik eserlerinin özelligidir.

Eserleri :Roman: Murtaza, Hanimin Çiftligi...Tiyatro:72.Kogus...

Yasar Kemal: Genellikle Çukurova insaninin hayat savaslarini siirli bir dille yazdi. Tezli romani savunur. Folklor unsurlari ve güçlü doga tasvirleri görülür.

Eserleri: Roman:Ince Memet, Yer Demir Gök Bakir, Teneke...

Fakir Baykurt: Içinde dogup yetistigi köylülerin hayatini yazmistir.

Eserleri: Roman: Yilanlarin Öcü, Tirpan, Kara Ahmet Destani...Hikaye: Can Parasi.

5) Bagimsiz Yazarlar:

Halikarnas Balikçisi (Cevdet Sakir Kabaagaçli): Konularini daima Ege ve Akdeniz kiyilarindan çikardi.; balikçilari, sünger avcilarini...isledi.

Eserleri: Hikaye: Merhaba Akdeniz...Roman :Deniz Gurbetçileri..

Haldun Taner: Gücünü gözlem, mizah ve yergiden alan hikayeleriyle tanindi. Epik tiyatro türünde eserler verdi.

Eserleri: Hikaye: Sishane?ye Yagmur yagiyordu, On Ikiye Bir Var...Tiyatro:Kesanli Ali Destani, Sersem Kocanin Kurnaz Kocasi...

Tarik Bugra: Tek adamin dengesiz, bazen alayci, bazen acili tedirginligini ele alir.

Eserleri:Roman:Küçük Aga , Ibisin Rüyasi...

Diger Bagimsiz Yazarlar:

Samet Agaoglu, Oktay Akbal, Selim Ileri , Cengiz Dagci, Füruzan, Orhan Pamuk.

6)Tiyatro:

Vedat Nedim Tör (kör), Turgut Özakman (duvarlarin ötesi, Sari Pinar), Güngör Dilmen (Midas?in Kulaklari ) , Sermet Çagan (Ayak Bacak Fabrikasi) , Cevat Fehmi Baskut (Paydos, Buzlar Çözülmeden, Harputta Bir Amerikali)

Deneme ve Elestiri:

Nurullah Ataç : Deneme, elestiri yazdi. Çeviriler yapti. Türkçe?nin özlesmesi için yilmadan savasti. Yeni bir dil ve anlatim biçimi yaratti.

Eserleri:Günlerin Getirdigi, Okuruma Mektuplar...

Suut Kemal Yetkin: Edebiyatin çesitli konularinda özlü ve açik bir anlatimla yazdi.

Eserleri:Denemeler, Edebiyat Konusmalari...