CANLILIK VE ÇEVRE
CANLILARIN ARASINDAKİ BESLENME İLİŞKİLERİ VE YAŞAMA BİRLİKLERİ
1) Ototroflar (Üreticiler)
İnorganik maddelerden organik madde sentezlerler.
En fazla bulunan gruptur.
İki tiptir.
A) Fotosentetikler :
Işık enerjisini kullanırlar.
Klorofilleri vardır.
ÖRNEK:Yeşil bitkiler,bakteriler ve mavi-yeşil algler.
B) Kemosentetikler :
Kimyasal enerjiyi kullanırlar.
Klorofilleri yoktur.
ÖRNEK: Nitrit bakterileri, nitrat bakterileri, azot bakterileri, kükürt bakterileri, demir bakterileri
2) Heterotroflar (Tüketiciler)
Hazır besin kullanırlar.
3 tiptir.
A) Holozoik Canlılar :
Katı besinlerle beslenirler.
I) Etçiller (Karnivor)
II) Otçullar (Herbivor)
III) Hem etçil hem otçullar (Omnivor)
B) Simbiyotik Canlılar :
I) Mutualizm Þ (+,+) Þ Mantar ve su yosunu(Liken)
II) Kommensalizm Þ (+,0) Þ Köpek balığı, echenes balığı
III) Parazitlik Þ (+,-) Þ Bit,pire,kene
Tam parazitlik: Sindirim sistemi iyi gelişmemiş, insan ince bağırsağında yaşayan yassı kurtlar
tam parazittir.
Yarı parazitlik: Ökseotu gibi bitkinin gövdesine sarılarak su ihtiyacını karşılayan parazitlerdir.
C) Saprofit Canlılar :
Organik maddeleri inorganik maddelere ayrıştırırlar.
Enzim sistemleri iyi gelişmiştir.
Hücre dışı sindirim yaparlar.
ÖRNEK:Çürükçül bakteriler, mantar ve küfler.
NOT 1 : Öglena ve böcekçil bitkiler hem ototrof hem de heterotrofturlar.
  
Parazitlik Kommensalizm Mutualizm
NOT 2 : Protookoperasyon : Bir arada yaşayan iki türün belirli bir süre birbirlerinden yararlanmaları olayıdır. Timsah-Kürdan kuşu.
GÜNEŞ
 FOTOSENTETİKLER I.TÜKETİCİLER(OTOBUR)
   
 KEMOSENTETİKLER
 SAPROFİTLER II.TÜKETİCİLER(ETOBUR )
YAŞAMA BİRLİKLERİ
Birey – Populasyon – Komünite – Ekosistem – Biyosfer
Populasyon : Aynı türden canlıların oluşturduğu topluluğa denir.
Komünite : Farklı populasyonların oluşturduğu topluluğa denir.
Ekosistem : Canlıların yaşamış olduğu cansız çevreye denir.
Biyosfer : Ekosistemi tamamen çevreleyen yapıya denir.
Ekoton : Sınır bölgesidir.Buradaki tür sayısı en fazladır.
Mikroklima : Farklı iklim ortamları.
Habitat : Canlının adresidir yani ekosistemde
yaşadığı yerdir.
Ekolojik Niş : Canlının habitattaki görevidir.
Süksesyon : Baskın türün değişmesidir.
Flora : Bitki topluluğuna denir.
Fauna : Hayvan topluluğuna denir.
Ekosistem ÞÞÞÞÞ Komünite ÞÞÞÞÞ Populasyonlar ÞÞÞÞÞ Topluluklar
Spil dağı Spil dağında Spil dağında Spil dağında
yaşayan canlılar yaşayan çamlar yaşayan çam toplulukları
POPULASYON
Populasyonu etkileyen faktörler:
a) Doğum b) Ölüm c) Salgın hastalıklar d) Savaşlar e) Doğal afetler
f) Besin miktarı g) Yaşama alanı h) Artık miktarı ı) Göç (İçe göç-Dışa göç)
 Bir populasyonda ; Birey Sayısı
  1) Doğum oranı > Ölüm oranı ÞÞÞÞÞ Populasyon büyür.
İçe göç > Dışa göç Ortam şartları iyidir.
Genç miktarı çoktur.
Zaman
 Birey Sayısı 
 2) Doğum oranı < Ölüm oranı ÞÞÞÞÞ Populasyon küçülür.
İçe göç < Dışa göç Ortam şartları kötüdür.
Yaşlı birey fazladır.
Zaman
  Birey Sayısı
3) Doğum oranı = Ölüm oranı ÞÞÞÞÞ Populasyon dengededir.
 İçe göç = Dışa göç Ortam şartları normaldir.
Bireyler eşit sayıdadır.
Zaman
Bir populasyonda yaşanabilen maximum birey sayısına taşıma kapasitesi denir.
Bir populasyondaki birey sayısı populasyonun yoğunluğu belirler.
Son
Tüketiciler
II. Tüketiciler
I. Tüketiciler
Üreticiler
Besin piramidinde üreticilerden tüketicilere doğru gidildiğinde sayıda azlık,irilik ve biyokütlede azlık görülür.
Beslenme seviyelerinde enerji transferindeki hiyerarşi “kim kimi yer” sorusunun cevabına göre belirlenir.
Besin piramidinde yukarılara doğru çıkıldıkça enerji kaybı olur.
İç Parazitlik (endoparazit): Bağırsakta yaşayan solucan ve kurtlar,bakteriler,mantarlar ve bazı bir hücreliler bu gruptandır. Enzim sistemleri olmadığı için kompleks besinleri sindiremezler.
Dış Parazitlik (ektoparazit): Canlının dışında yaşayan parazitlerdir. Enzim sistemleri ve sindirim sistemleri vardır. Bit,pire,tahta kurusu,kan emici sinekler bu gruba girer.
Parazit bakterilerin sindirimle ilgili enzim sistemleri gelişmemiştir.
Bütün parazitlerde üreme sistemi gelişmiştir.
AZOT DEVRİ
Azotun asıl kaynağı havadır.Fakat bitkiler havadaki serbest azotu doğrudan alamazlar.
Havadaki azot toprağa iki şekilde bağlanır.
1)Bazı bitkilerin köklerindeki yumrularda yaşayan azot bağlayıcı bakterilerle
2)Şimşeğin elektrik enerjisi sonucu atmosferdeki azotun oksijenle birleşmesiyle NO2- , Bununda suyla birleşmesiyle HNO3 oluşur ve buda toprağa karışır.
Nitrifikasyon : Bitki ve hayvan hücrelerinde bulunan organik azotun yeşil bitkilerin kullanabileceği nitrat tuzlarına dönüştürülmesidir.3 safhadır.
Ayrışma : Çürükçül bakterilerin azotlu besinleri ayrıştırarak NH 'e dönüştürmesidir.
Nitritleşme : Nitrit bakterilerinin NH3’ü HNO3’e dönüştürmesidir.
Nitratlaşma : Nitrat bakterilerinin HNO3'ü nitrat tuzuna dönüştürmesidir.
Denitrifikasyon : Bitkiler tarafından kullanılmayan nitrat tuzlarının denitrifikasyon
bakterileri tarafından parçalanarak atmosfere serbest azot olarak göndermesidir.
HAYVAN TOPLULUKLARI
Organize Olmuş Gerçek Topluluklar
Bal arısı,karınca toplulukları insan toplulukları gibi
Topluluktan ayrılan birey tek başına hayatını sürdüremez.
2) Belli Amaçlarla Belli Zamanlarda Oluşan Topluluklar
Antartika kıyılarındaki adalarda üreme mevsiminde bir araya gelen,üreme bitince de dağılan
kral penguenler bu tür topluluktur.
Tüm hayatı boyunca sürü halinde yaşayan canlılara örnek fillerdir.
|