BATI EDEBIYATI VE EDEBI AKIMLAR-LİSE EDEBİYAT KONU ANLATIMI-

EDEBIYAT

                 BATI EDEBIYATI - AKIMLAR-SANATÇILAR-ESERLER

 

YUNAN EDEBIYATI

 

  Cografi sinirlari Bati Anadolu, Ege adalari ve bugünkü  Yunanistan  olarak  belirlenebilecek  Eski  Yunan Edebiyati, MÖ 9. yy?dan MS 2. yy?a kadar dünya ede-biyatinin ilk asamasini olusturur.

 

 Sanatçinin ?akil yoluyla güzellikler yaratma?, bu dönem edebiyatinin dayandigi temel ilkedir.

 

 Yunan edebiyatinda özellikle epik siir (destan), didaktik siir, pastoral siir ( kir siiri ),tragedya, komedya, fabl ( masal ), tarih, biyografya, söylev felsefe türlerinde eserler verilmistir.

 

 

1. DÖNEM : ( MÖ 9. ve 8. yüzyillar )

    DESTAN ÇAGI

Bu dönemde yetisen Homeros ( MÖ 9. yüzyil ), Yunan edebiyatinin oldugu kadar bütün dünya edebiyatlarinin da en eski ve en büyük destan sairidir.

 

HOMEROS ( MÖ 9. yüzyil ): (DESTAN)

 ILYADA, ODEYSSEIA

  Ilyada, MÖ 1200civarinda Yunanlilarla Troyalilar         ( Truvalilar ) arasinda oldugu bilinen savasa dairdir. Savasin çikis nedeni, Truva?ya gidis ve çarpismalar hakkindadir.

 

Homeros, bu iki destani halk arasindan derleyip kendi hayal gücüyle besleyerek düzenleyip yazmistir. ( Bazi kaynaklar, günümüzde bilinen metnin, daha sonra, (6. yüzyilda) bir sairler kurulu tarafindan halk arasindan derlenip, Homer?in metnine uygun olarak yeniden yazildigini belirtir.

 

HESIODOS ( MÖ 8. yüzyil ): (DESTAN)

COSMOS, TANRILARIN YARATILISI,

 

2. DÖNEM : ( MÖ 7. ve 6. yüzyillar )

     ARKAIK ÇAG

Bu dönemde özellikle lirik siir  ve fabl türleri gelismistir.

ALKAIOS ( MÖ 7. yy ) : LIRIK SIIR

 

SAPPHO ( MÖ 7. ve 6. yy ) : Ilk  Yunan  kadin sairidir. Lirik ask siirleri yazmistir.

 

ANAKREON ( 6. YY ) : LIRIK SIIR

 

AISOPOS ( MÖ 6. yy ) : Manzum hayvan masallarinin

( FABL ) dünyadaki ilk ustasi olara bilinir.

 

 

 

3. DÖNEM : ( MÖ 5. ve 4. yy )

     KLÂSIK ÇAG

AISKHYLOS ( MÖ 5. yy ) : TRAGEDYA

AGEMEMNON, ZINCIRE VURULMUS PROMETEUS ?

 

SOPHOKLES ( MÖ 5. yy ) : TRAGEDYA

KRAL OIDIPUS, ANTIGONE, ELEKTRA?

 

EURIPIDES ( MÖ 5. YY ) : TRAGEDYA

ANDROMAKHE, HIPPOLYTOS, IPHIGENIA AULIS?TE

 

HEREDOTOS ( MÖ 5. yy )  : TARIH

 

THUKYDIDES ( MÖ 5. yy ) : TARIH

 

KSENOPHON ( MÖ 4. yy ) :  TARIH

 

DEMOSTHANES ( MÖ 4. yy ) : SÖYLEV

 

SOKRATES ( MÖ 5. yy ) : Akilci felsefenin kurucusudur.

 

PLATON/EFLATUN ( MÖ 5.VE 4. yy) : Sokrates?in ögrencisidir. ?DEVLET? adini verdigi didiktik eserinde hocasi Sokrates?in düsüncelerine de yer vererek devlet ve toplum, toplum yönetimi, ruh, ölümsüzlük, bilgi teorileri gibi konulari isler. Ayrica  KANUNLAR  adli eseri de vardir.

 

ARISTOTELES ( MÖ 4. yy ) : Eflatun?dan da dersler alan Aristoteles, felsefe tarihinin kurucusu sayilir.

 

4.DÖNEM : ( MÖ 3. ve 2. yy )

   ISKENDERIYE ÇAGI

Iskender?in ölümünden sonra Iskenderiye bir kültür merkezi haline gelmis, büyük kitapliklar kurulmus, en ünlü bilgin ve sanatçilar davet edilmistir. Bu dönemde özellikle filoloji gelismistir.

 

5. DÖNEM : ( MÖ 2. yy ? MS 2. yy )

YUNAN ? LÂTIN ÇAGI

Bu dönem Yunan edebiyatinin gerileme dönemidir.

 

LÂTIN EDEBIYATI

 

  MÖ 2. yy?in ortalarina dogru Yunanistan Romalilarin siyasal egemenligi altina girince Lâtin Edebiyati?nin ilk ürünleri  Yunan Edebiyati?nin  etkisi  altinda olusmustur. Lâtin yazarlari, eserlerini Yunanli yazarlari örnek alarak olusturmuslardir.