BAĞLAÇLAR-LİSE EDEBİYAT KONU ANLATIMI-

 

Cümleleri veya ayni görevdeki sözcükleri birbirine baglayarak aralarinda anlam ilgisi kuran sözcüklere denir.

 

 ILE -VE- BAGLAÇLARI

 

 Ayni görevdeki sözcükleri birbirine baglar.

 

---Evin ve bahçenin kapisi açikti.(Tamlayan)

---Bu radyo Adana?da ve Mersin'de yayin yapiyor.(D.T)

---Aksam arkadasima gidecegim ve her seyi anlatacagim.

---Cehennemle cenneti bu dünyada yasadik.(Nesne)

---Evle okul arasinda mekik dokuyor.(Tamlayan)

---Annesiyle babasi yarin bize gelecek.(Özne)

 

Uyari:Biri baglaç digeri edat olan iki çesit "ile" vardir.Bir cümlede 'ile'nin  yerine 've'yi getirebiliyorsak baglaç, getiremiyorsak edattir.

 

---?Bazen yandik bazen menekselerle söylestik.(Edat)

---?Kazaklarla ceketi parayla aldim.(B-E)

 

 ?DE? BAGLACI

 

*Esitlik, gibilik anlami katar.

 

---O filmi ben de seyrettim.

---Bence Asli da bu isten anlamiyor.         

 

*Abartma anlami katar.

 

---Çocugun okudugu siir de siirdi hani.

---Aldiklari araba da araba yani.

 

*Küçümseme anlami katar.

 

---Sen sinavi kazanacaksin da ben görecegim.

---Sanki bu isten anliyorsun da konusuyorsun.

---Büyüyecek de adam olacak da bize bakacak.

 

*Sitem anlami katar.

 

---Okula kadar geldin de bir selam vermedin.

---Izmir'e kadar geldin de yanima ugramadin.

 

*Sasma,inat,sebep, korkutma anlami katar.

 

---Kardesin de mi bizimle gelecek?(Sasma)

---Ufaklik, kalemi vermem de vermem,diyor.(Inat)

---Ailesiyle kavga etti de evi terk etti.(Sebep)

---Disari çik da göreyim.

 

*Ama, fakat  anlaminda kullanilir.

 

---Pansiyona kaydini yapti da yerlesmedi.

---Bize gelmis de fazla kalmamis.?

 

Uyari:Türkçede biri baglaç digeri hal eki olan iki çesit ?de? vardir. ?De?yi cümleden çikardigimizda cümlenin yapisi bozulursa ektir bitisik yazilir, bozulmazsa baglaçtir ayri yazilir.

 

 ---Bakkalda sebze de satiliyormus.

 ---Ayse de okulda kalmis.

                                   

 AMA- FAKAT BAGLACI

 

*Karsit anlamli iki cümleyi birbirine baglar.

 

---Sinava çok iyi hazirlandi ama üniversiteyi kazanamadi.

---Her sabah spor yapiyor ama zayiflayamiyordu.

 

*Kosul, pekistirme anlami katar.

 

---Disari çikabilirsin ama eve erken döneceksin.

---Seninle sinemaya gelirim ama isim olmazsa.

---Bu kitabi sana alacagim ama okuyacaksin.

---Disarida soguk ama çok soguk bir hava var.

---Büyük ama çok büyük bir bahçesi vardi.

                                  

 ?ANCAK? ,?YALNIZ?  BAGLACI

 

*Ama, fakat  anlaminda kullaniliyorsa baglaç,

* Bir tek,sadece anlaminda kullaniliyorsa edat,

* Önündeki ismi niteliyorsa sifat,

* Fiili niteliyorsa zarftir.       

 ---Geziye yalniz bizim sinif katildi. (edat)

---Bu adam evde yalniz yasiyor. (zarf)

---Yalniz insanlar hayata karamsar bakarlar. (sifat)

---Onunla konusurum yalniz fikrim yine de degismez.(bag)

---Bu isin üstesinden ancak sen gelirsin. (edat)

---Yogun trafikte ise ancak yetisebildim. (zarf)

---Bütün gün evde yalnizdim. (adasmis sifat)

---Filmi seyredebilirsin ancak yarin erken kalkmalisin.(b.)

 

  KI   BAGLACI

 

*Özneyi pekistirir.

 

---Ben ki yedi iklimin  padisahiyim.

---Sen ki Fransa eyaletinin valisisin.      

 

*Neden-sonuç  vardir.

 

---Günü kötü geçmis ki çok kizgin görünüyor.

---Sana deger veriyorum ki seninle konusuyorum.

 

*Kusku,yakinma,sasma,amaç-sonuç, tahmin

 

---Beni tanimiyorsun ki?(Yakinma)

---Kafami bir kaldirdim ki onu karsimda gördüm.(Sasma,)

---Arabayi o çizmis olabilir mi ki?(Kusku)

---Sana is buldum ki kimseye muhtaç olmayasin.(A-S)

---Geç saatlere kadar çalismis olmali ki sabah uyanamamis. (tahmin)

 

HEM-HEM BAGLACI    

  

 Karsilastirilan iki unsurun hepsi anlamini vermektedir.Es görevli sözcükleri baglar.

 

---Hem arabayi hem evi üzerine alacakmis.(Nesne)

---Hem ucuz hem kaliteli ayakkabi satiyor.(Sifat)

---Hem çalisiyor hem üniversite okuyor.(Cümle)

 

NE?NE BAGLACI

 

     Cümleyi anlamca olumsuz yapar.Karsilastirilan iki unsurun hiçbiri  anlamini verir.

*Sallanmaz o kalkista ne bir mendil ne bir kol.(Özne)

*Adam kizini ne ariyor ne soruyor. (yüklem)

*Ne kizi veriyor ne dünürü küstürüyor. (cümle)

*Bu konu ne seni ne beni ilgilendirir. (nesneyi)

 

NOT: Iki karsit sifati birbirine baglarsa ?ikisinin arasi, ortasi?  anlami verir.

 

·         Kiz ne zayif ne sisman biriydi.

·         Konusan adam ne uzun ne kisaydi.

 

 ya - ya   baglaci:

                            

Karsilastirilan unsurlardan birini ifade etmek için kullanilir.

 

·         Ya bu deveyi güdeceksin ya bu diyardan gideceksin. (cümleleri)

·         Aynayi ya Ayse ya Özlem kirmistir. (özne)

·         Ya salonun ya mutfagin penceresi kirildi. (tamlayan)

·         Takima ya beni ya onu alacaksin (nesneyi)

 

DIGER  BAGLAÇLAR

 

---Ogün okula gelemedim çünkü çok hastaydim. (sebep)

---Bu maçi  kazanacagiz  hatta  sampiyon  

    olacagiz.(pekistirme)

---Mademki söz verdin, sözünü tutacaksin.

---Bu magazada elbiseler çok güzel üstelik çok ucuz.

---Sanki daglari sen yarattin.

---Meger bütün evi o dagitmis.

---Eger kardesine ugrarsan selamimi söyle.

---Çok geç kaldilar; yoksa kaza yaptilar.

---Ders çalismiyor; üstelik yaramazlik yapiyor.

---Önce bunlardan yani çok iyi bildiginiz sorulardan

    baslayin.

---Bizde yahut sizde çalisabiliriz.

---Ister yazarsin ister yazmazsin.